ღვთისმეტყველება - ქრისტიანული ანთროპოლოგიისა და ფსიქოლოგიის პრობლემური ველი - აპოკალიფსისი

Перейти к контенту
ქრისტიანული ანთროპოლოგიისა და ფსიქოლოგიის პრობლემური ველი
სწავლება ადამიანის სულის შესახებ
ავტორი: იური მიხაილის ძე ზენკო - ფსიქოლოგი, წმიდა-სერგის მართლმადიდებლური საღვთისმეტყველო აკადემიის პედაგოგი. სანკტ-პეტერბურგის მიტროპოლიის მართლმადიდებელ ფსიქოლოგტა საზოგადოების თანამშრომელი.


შინაარსი

 
   
 
ანთროპოლოგია

 
ანთროპოლოგია და ქრისტოლოგია
 
სხეული, ხორცი, მშვინვა და სული
 
პიროვნების საღვთისმეტყველო და ფსიქოლოგიური გაგება
 
ღმრთის ხატი ადამიანში
 
ცოდვით დაცემა და ცხონება
 
სიკვდილი, სიკვდილის შემდგომი მდგომარეობა, აღდგომა
 
ვნებები და მათთან ბრძოლა
 
სიყვარული, სქესი, ქორწინება, შვილთა შობა
 
ქრისტიანული სწავლება გულის შესახებ
 
 
ფსიქოლოგია
 
ქრისტიანული ფსიქოლოგიის ცალკეული პრობლემები
  
სულის თვისებები და უნარები
 
სულის წარმოშობის დრო და მეთოდი
 
  
   
შესავალი
 
 
წინამდებარე ნაშრომი მიზნად ისახავს:
 
1) აღწეროს ზოგიერთი მდგომარეობა და სტერეოტიპები, რომელსაც უსაფუძვლოდ მიაწერენ ქრისტიანულ ანთროპოლოგიას და ფსიქოლოგიას;
 
2) გაანალიზებულ იქნას ის ცალსახა, სადავო, საეჭვო და არასწორი იდეები, რომლებიც ყველაზე ხშირად გვხვდება ქრისტიანულ ანთროპოლოგიასთან და ფსიქოლოგიასთან დაკავშირებულ ტექსტებში (უპირველეს ყოვლისა, თანამედროვე ავტორებში);
 
3) მონიშნულ იქნას არსებული გადაუჭრელი პრობლემები და კითხვები, ქრისტიანული ანთროპოლოგიისა და ფსიქოლოგიის შემდგომი განვითარების პოტენციური წერტილები. ამასთან ჩვენ შევეცადეთ არ ჩავციებოდით კრიტიკას და ყველგან, სადაც ეს შესაძლებელი იყო, საბოლოო ჯამში მივსულიყავით პოზიტიურ იდეებამდე და აზრებამდე, რომლებიც სწორი და სულის სასარებლო იქნებოდა, როგორც საღვთისმეტყველო, ასევე ფსიქოლოგიური თვალსაზრისით;
მთელ ამ მასალას ჩვენ გადმოვცემთ თემატურად დაყოფილ თავებში. დავიწყებთ ქრისტიანული ანთროპოლოგიით და დავამთავრებთ - ფსიქოლოგიით. ამასთან თავიდან მოცემულია განსახილველი თვალსაზრისი, შემდეგ, ახალი აბზაციდან - მისი ანალიზი და კრიტიკა. პირველ ნაწილში მოცემულია ან არსებული თვალსაზრისის ზოგადი აღწერა, ან წინწკლებში მოცემულია ციტატა რომელიმე ნაშრომიდან - თუ ეს თანამედროვე ავტორია, მისი სახელი მითითებული არ გვაქვს, რამეთუ საქმე თვით პრობლემებშია, და არა ცალკეულ პერსონალიებში.
 
დანართში ჩართულია რამოდენიმე ცალკეული ნაშრომი, რომლებშიც უფრო გაშლილად არის გაანალიზებული ყველაზე რთული საკითხები (ჩვენს ტექსტში მოცემულია მხოლოდ მოკლე პასუხები).
 
ძნელია შევაფასოთ მოცემულ ნაშრომში გადმოცემული ინფორმაციის აქტუალობა: ის მნიშვნელოვანია როგორც ყოველი ქრისტიანისთვის, ასევე ქრისტიანობით დაინტერესებული ნებისმიერი ადამიანისთვის. ამაში არაერთხელ დავრწმუნდი საკუთარი პედაგოგიური გამოცდილებით (რუსეთის ქრისტიანული ჰუმანიტარული აკადემია, უმაღლესი რელიგიურ-ფილოსოფიური სკოლა), როდესაც ლექციებს ვკითხულობდი სანკტ-პეტერბურგის მართლმადიდებელ ფსიქოლოგთა საზოგადოების მართლმადიდებლურ ლექტორიუმში, ასევე ვმონაწილეობდი "სანკტ-პეტერბურგის მართლმადიდებლურ რადიოს" გადაცემებში, და ვაწყობდი მრგვალ მაგიდებს "მართლმადიდებლური ანთროპოლოგიისა და ფსიქოლოგიის პრობლემური ველის" გარშემო.
 
პირველი მრგვალი მაგიდა ამ სახელწოდებით ჩატარდა 2007 წელს რუსეთის ქრისტიანულ ჰუმანიტარულ აკადემიაში - იქ მიმდინარე სამეცნიერო-პრაქტიკული სემინარის "ფსიქეა და პნევმას" ჩარჩოებში (ხელმძღვანელები ი. მ. ზენკო და ლ. ფ. შეხოვცოვა).
 
მრგვალი მაგიდის ძირითადი ამოცანები იყო შემდეგი:
 
1) კონცენტრირებულ იქნას ყურადღება უპირველეს ყოვლისა ადამიანის გაგებაზე მართლმადიდებლური თვალსაზრისით (და არა ქრისტიანულ გაგებაზე სიტყვის ვრცელი მნიშვნელობით, როგორც ამას აკეთებენ მსგავს კონფერენციებში, რადგან მაშინ მოგვიწევდა კათოლიციზმის და პროტესტანტიზმის სხვადასხვა მიმართულებების განხილვაც);
 
2) ამასთან უნდა ვეცადოთ მის გაღრმავებას და აღვსებას: ზოგადი ზედაპირული ანალიზიდან უნდა გადავიდეთ შესაბამის პრობლემათა საფუძვლების გარკვევისკენ;
 
3) შეძლებისდაგვარად გავითვალისწინოთ არსებული პოზიტიური გამოცდილებაც, მაგრამ უფრო მეტი ყურადღება დავუთმოთ ნეგატიურ მოვლენათა უკვე არსებულ მაგალითებს, უზუსტობებს და შეცდომებს, რომლებიც გვხვდება თანამედროვე ავტორებთან, რომლებიც მართლმადიდებლურ ანთროპოლოგიაზე და ფსიქოლოგიაზე წერენ; ამის საფუძველს წარმოადგენს ის, რომ ჩვენ ვერაფერს ვისწავლით, თუ ჯეროვან დასკვნებს არ გავაკეთებთ საკუთარი შეცდომებიდან, ან, უფრო მეტიც, ისეთ სახეს მივიღებთ, თითქოსდა პრობლემა საერთოდ არც არსებობდეს;
 
4) განსაკუთრებულად უნდა შევჩერდეთ ენობრივი და კონცეპტუალური ავტენტურობის პრობლემაზე; თანამედროვე მართლმადიდებლურ ღვთისმეტყველებასა და წმიდა მამებისეულ ტრადიციას შორის არსებულ შესაბამისობებზე შემოთავაზებულ ანთროპოლოგიურ და ფსიქოლოგიურ იდეებთან მიმართებაში; ამასთან შესაძლოა დაგვჭირდეს მისი გრადაციის სხვადასხვა ხარისხის დადგენა - უბრალოდ "წარუმატებელი გამონათქვამიდან" დაწებული, ეკლესიის მიერ მიუღებელი იდეებითა და კონცეფციებით დამთავრებული.
 
ენობრივი აუთენტურობის პრობლემა განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ფსიქოლოგებისთვის, რომელთაც სურთ საკუთარ თავს მართლმადიდებლები უწოდონ - ამისთვის საჭიროა ვიცოდეთ და სწორად გამოვიყენოთ მართლმადიდებლური საღვთისმეტყველო ენა და მისი შესაბამისობა ანთროპოლოგიურ და ფსიქოლოგიურ თემატიკასთან. აი, რამოდენიმე ნეგატიური ნიმუში: 1) უმნიშვნელოვანესი საღვთისმეტყველო და ანთროპოლოგიური ცნება "იპოსტასი" არ გამოიყენება შესაბამის კონტექსტში, მაგალითად, როგორც სიტყვა "მხარეს" სინონიმი, როდესაც ამბობენ, რომ ადამიანის პრობლემას ან თვით ადამიანს "გააჩნია რამოდენიმე იპოსტასი"; 2) ქრისტიანული მადლმოსილი მდგომარეობები აღრეულია "ცნობიერების ცვალებად მდგომარეობებთან", მაგრამ ეს უკანასკნელი ქრისტიანული თვალსაზრისით არის ხიბლი, ანუ თვითმოტყუება.
 
კიდევ უფრო მნიშვნელოვანია კონცეპტუალური აუთენტურობის პრობლემა: აუცილებელია თანდათანობით ავითვისოთ მართლმადიდებლური ღვთისმეტყველების მთელი მრავალფეროვნება, მისი მიმართება ადამიანისა და მისი სულისადმი, რათა შევძლოთ მისი სწორი გამოყენება. ზოგიერთი მაგალითი: 1) ტრანსპერსონალური ფსიქოლოგია ფართოდ იყენებს სულთა გადასახლების იდეას - მართლმადიდებელ ფსიქოლოგებს უნდა ჰქონდეთ საღვთისმეტყველო, ისტორიული და ფსიქოლოგიური არგუმენტები ამ თვალსაზრისის უარსაყოფად; 2) პიროვნება საღვთისმეტყველო გაგებით პრინციპულად განსხვავდება პიროვნების ყველა ფსიქოლოგიური კონცეფციისგან - ერთი მხრივ, ეს საჭიროა ესმოდეთ თვით მართლმადიდებელ ფსიქოლოგებს, მეორე მხრივ, უნდა შეგვეძლოს საკუთარი თვალსაზრისის არგუმენტირება აკადემიურ ფსიქოლოგთა წინაშე.
 
მრგვალ მაგიდაზე გაცხადებულ საკითხთაგან და პრობლემათაგან, ბევრი რამ დროის უკმარობის გამო არ ყოფილა განხილული და ასევე ყველა გაანალიზებულმა პრობლემამ როდი ჰპოვა საკმაოდ დეტალური და ღრმა გაშუქება. მაგრამ, მეორე მხრივ, მრგვალმა მაგიდამ უდავოდ აჩვენა მართლმადიდებლური ფსიქოლოგიისა და ანთროპოლოგიის "პრობლემური ველის" აქტუალობა, რომელიც, უდავოდ, გაანალიზებულ და გადაწყვეტილ უნდა იქნას. ამიტომაც აქ განსახილველად შემოთავაზებულია სხვადასხვა თვალსაზრისები, იდეები და აზრები, რომლებიც ამოწერილია წმიდა მამათა თხზულებებიდან, საღვთისმეტყველო და ფსიქოლოგიური შრომებიდან.



***


ფსიქოლოგია
  
ქრისტიანული ფსიქოლოგიის ცალკეული პრობლემები

სულის თვისებები და უნარები
 
102. სულის ღვთაებრიობის იდეა.
  
ის მომდინარეობს პლატონის ფილოსოფიიდან: "ღვთაებრივს, უკვდავს, საცნაურს, ერთგვაროვანს, უხრწნელს, მუდმივსა და თავისთავად უცვალებელს წააგავს ჩვენი სული..." (Платон. 1993, с. 36). ნეოპლატონური გაგებით ადამიანის სული მსოფლიო სულის მხოლოდ ინდივიდუალური გამოვლინებაა, ამიტომაც ის ღვთაებრივია და უფრო ადრე არსებობს, ვიდრე ადამიანი დაიბადება" ("წინარეარსებობს") (Чуковенков Ю. А. Истоки христианского человековедения: (Религиовед. анализ). – М., 1997, с. 147).

წმიდა მამებიც ყოველგვარი სათნოებებითა და განსაკუთრებული თვისებებით ამკობდნენ სულს, მაგრამ ისინი ასწავლიდნენ, რომ სული შექმნილია ღმრთის ხატად, და მის ღვთაებრიობაზე არაფერს ამბობდნენ, რადგან ქრისტიანული თვალსაზრისით შეუძლებელია ღვთაებრივი იყოს რომელიმე ქმნილება. თეოდორიტე კვირელის თანახმად: "ღვთაებრივმა მოსემ თქვა, რომ ჯერ შეიქმნა ადამის სხეული, შემდეგ კი მასში ღმერთმა სული ჩაბერა. "გამოსახა უფალმა ღმერთმა ადამი (კაცი) მიწის მტვერისაგან და შთაბერა მის ნესტოებს სიცოცხლის სუნთქვა და იქცა ადამი ცოცხალ არსებად" (დაბ. 2:7). ამ შთაბერვას, კერდონივით და მარკიონივით, საღმრთო არსის რაიმე ნაწილად კი არ მივიჩნევთ, არამედ ვამტკიცებტ, რომ ამით აღინიშნება სულის ბუნება, კერძოდ ის, რომ ის სულია, გონიერია და მოაზროვნე" (Феодорит Кирский. Творения. Ч. 1-7. – М., 1855-1861. Ч. 6. 1859, с. 38).

ამავე მიზეზით ეგნატე ბრიანჩანინოვი წერდა: "წარმართები მიიჩნევდნენ, რომ ადამიანის სული წარმოადგენდა ღმრთის სულის ნაწილს. ეს არის ცრუ და ძალიან საშიში აზრი, რადგან შეიცავს მკრეხელობას! ჩვენ საჭიროდ ჩავთვალეთ შევჩერებულიყავით მასზე, რათა ჩვენი ძმები მისგან დაგვეცვა, ვინაიდან თანამედროვე საზოგადოების მრავალი წევრი, როდესაც დაბადების წიგნიდან იგებს, რომ ღმერთმა გამოსახა "ადამი (კაცი) მიწის მტვერისგან და შთაბერა მის ნესტოებს სიცოცხლის სუნთქვა", დაუფიქრებლად ასკვნის ადამიანის სულის ღვთაებრიობაზე მისი შექმნის დღიდან, შედეგად, ბუნებით ღმერთად მიიჩნევს მას. წმიდა წერილი პირდაპირ მოწმობს, რომ ადამიანი - მთლიანად ღმერთის შექმნილია (დაბ. 1:27; მათე 19:4)" (Игнатий (Брянчанинов) свят. Слово о человеке. – М.: Изд-во Свято-Введенского монастыря Оптиной Пустыни, 1997).

ზოგჯერ, როდესაც სურთ ადამიანური ბუნების ღვთაებრიობის იდეის არგუმენტირება, იმოწმებენ გრიგოლ პალამას სიტყვებს: "ჩვენი ბუნება ერთია ღმერთთან". მაგრამ აქ სულ სხვა რამეა მიღებული მხედველობაში - ქრისტეში ორი ბუნების შეერთება - ღვთაებრივისა და ადამიანურისა. დავიმოწმებთ გრიგოლ პალამას მოცემულ აზრს მის სრულ კონტექსტში: "თუკი ყოველივე აღვსილია სასწაულით, და არარსებობიდან ყოველივე არსებულის გაჩენა საღმრთო და დიდებული საქმეა, რამდენად საკვირველი და საღმრთოა და კიდევ უფრო სადიდებელია ჩვენგან ის, რაც ქმნილების თანრიგიდან ღმერთი გახდა, და არა უბრალოდ ღმერთი, არამედ სწორედ ის, ვინც ჭეშმარიტად ღმერთია, და ეს მაშინ, როდესაც ჩვენმა ბუნებამ ვერ შეძლო და არც ისურვა იმ ღირსების შენარჩუნება, რომელშიც შექმნილი იყო და ამიტომაც სამართლიანად უარყოფილი მიწადვე მიიქცა? მაშ, რაოდენ დიადი და ღვთაებრივი, გამოუთქმელი და მიუწვდომელია ის, რომ ჩვენი ბუნება ერთი გახდა ღმერთთან, და ამით უკეთეს მდგომარეობაში დაბრუნება მოგვენიჭა..." (Григорий Палама/. Беседы (омилии) святителя Григория Паламы. В 3-х т. – М.: Паломник, 1993).


103. სულის (და ანგელოზების) ერთგვარი სხეულებრივობის იდეა.
  
სულის სხეულებრივობას აღიარებდნენ ყველგან როგორც ძველბერძნულ ტრადიციას (Чуковенков Ю. А. Истоки христианского человековедения: (Религиовед. анализ). – М., 1997). ასეთი რწმენა ჰქონდათ ქრისტიანობამდელ ხალხებს. არ არის გასაკვირი ის, რომ ევროპის სეკულარიზაციისა და მისი ქრისტიანობისგან განდგომის კვალად, თანამედროვე ოკულტიზმსა და სექტანტობაში ხდება სულზე ამგვარი შეხედულებებისკენ დაბრუნება.

ქრისტიანობაში სულისა და ანგელოზების უნივთობისა და უსხეულობის იდეა მრავალ წმიდა მამასთან არის გადმოცემული. დავიმოწმებთ მხოლოდ რამოდენიმე მათგანს:

დიონისე არეოპაგელის მიხედვით ანგელოზები "უსხეულონი და უნივთონი არიან" (Дионисий Ареопагит. 1994, с. 91);

წმ. მაქსიმე აღმსარებელი ამ ადგილის კომენტირებისას ბრძანებს: "ყურადღება მიაქციე იმას, რაც ეხება ანგელოზებს: ისინი უნივთონი არიან, შეურწყმელად უთავსდებიან ერთმანეთს და განეყოფიან..." (там же, с. 91);

კლიმენტი ალექსანდრიელი: "სამართლიანად უწოდებენ სულ უნივთოს" (Климент Александрийский. Строматы. 1996, с. 247);

ნეტ. ავგუსტინე მრავალგზის ამტკიცებს სულის უსხეულობას (Августин блаж. Творения. Т. 1-3. Сост., подг. текста С. И. Еремеева. – СПб: Алетейя, Киев: УЦИММ-пресс, 1998. Т. 2, сс. 482, 553, 668);

წმ. ანასტასი სინელის სწავლებით სული "უსხეულოა, უკვდავია და უხრწნელია" (Анастасий Синаит. Три слова об устроении человека по образу и по подобию Божиему // Альфа и Омега. 1998, № 4(18), с. 89-118; 1999, № 1(19), с. 72-91; № 2(20), с. 108-146. 1998, с. 90);

წმ. სიმეონ ახალი ღვთისმეტყველი: "სული... უნივთოა, მარტივია და შეუდგენელია..." (Симеон Новый Богослов. Т. 1. 1993, с. 127); и даже падшие духи являются невещественными (там же, с. 355);

ნეტ. თეოფილაქტე ბულგარელი: "სული უსხეულო არსებაა" (Феофилакт Болгарский. 1911, с. 551).

დასავლურ ღვთისმეტყველებაში სულის სხეულებრივობის იდეას მხარს უჭერდა ტერტულიანე (Тертуллиан Квинт Септимий Флоренс. О душе. Пер., вступ. ст., коммент. и указ. А. Ю. Братухина. – СПб.: Издательство Олега Абышко, 2004, с. 79), რომელიც მიიჩნევდა, რომ ბავშვების სული მშობლებისგან იშვებიან და საბოლოო ჯამში ყველა ადამიანის სული ადამის ერთი სულისგან არის წარმომდგარი. მაგრამ ამასთან არასწორია ტერტულიანის აზროვნების ძირითადი წინაპირობა, რადგან მისი აზრით: "ყველაფერი, რაც არსებობს, თავისებური სხეულია; უსხეულოა მხოლოდ ის, რაც არ არსებობს" (Тертуллиан. Избранные сочинения. Пер. с лат. Сост., общ. ред. А. А. Столярова. – М.: Прогресс-Культура, 1994, с. 174). საბოლოოდ, ყოველივეს გასხეულების ჟინში ტერტულიანემ ღმერთსაც კი სხეულებრივობა მიანიჭა (Тертуллиан Квинт Септимий Флоренс. О душе. Пер., вступ. ст., коммент. и указ. А. Ю. Братухина. – СПб.: Издательство Олега Абышко, 2004, с. 145).


104. ზოგიერთი თანამედროვე ავტორი სულის "ფაქიზი სხეულებრიობის" იდეას აფუძნებს ეგნატე ბრიანჩანინოვის ნაშრომის საფუძველზე, რომელსაც ეწოდება "Слово о смерти" ("სიტყვა სიკვდილის შესახებ").
   
ამ იდეის საფუძვლიანი ანალიზი და კრიტიკა მოგვცა ეპისკოპოსმა თეოფანე დაყუდებულმა ნაშრომში "სული და ანგელოზი - არის არა სხეული, არამედ სული" (М., 1891; переизд.: М., 1997). მისი ნაშრომის ძირითადი დასკვნა ერთმნიშნვნელოვანია: "სულისთვის უცხოა ყოველგვარი საგნობრიობა" (Феофан Затворник свт. Душа и ангел – не тело, а дух. – М.: Талан, 1997, с. 82).
 
ასეთივე აზრს მიჰყვებიან თანამედროვე ღვთისმეტყველებიც. ასე, მაგალითად, სარატოვისა და ვოლსკის არქიეპისკოპოსი, პიმენი (ხმელევსკი) წერს: "წმიდა წერილის ყველა იმ ადგილის აზრი, სადაც ლაპარაკია სულზე, ისეთია, რომ სულის ქმნილება არანაირად მოიაზრება საგნობრივად, არანაირი თანაზიარება არა აქვს მას მატერიასთან, აქედან გამომდინარე აუცილებელია ვაღიაროთ, რომ, ღმრთის სიტყვაზე დაფუძნებით, ორი ეპისკოპოსის (ეგნატე ბრანჩანინოვისა და თეოფანე დაყუდებულის - "აპოკ." რედ.) დავაში, ჭეშმარიტება იყო ეპისკოპოს თეოფანეს მხარეს" (Пимен (Хмелевской) архиеп. О духе, душе и теле. Сущность разногласий в учении епископов Феофана и Игнатия о духе, душе и теле // Он же. Всегда с Богом. Саратов: Летопись, 2000, с. 77-98). და შემდეგ: "არც წმიდა წერილი, არც ეკლესიის წმიდა მამათა სწავლება, არც ჰუმანიტარული და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა მონაცემები არ იძლევიან საკმაოდ საფუძვლიან მტკიცებულებებს იმისა, რომ ეგნატეს სწავლება სწორია, მაშინ როდესაც მრავალ მონაცემს გვაწვდიან ეპ. თეოფანეს სწავლების სასარგებლოდ" (იქვე. გვ. 97).
 
 
105. სიკვდილის შემდეგ სულის ფაქიზი სხეულებრივობა
   
აქაც დასკვნათა იგივე ცალმხრივობაა, რაც ფსიქოპანიქიტების სწავლებაში, და სხვა შეხდულება სულის სიკვდილის შემდგომ არსებობაში - სწავლებაში, რომლის მიხედვითაც ადამიანის სული სიკვდილიდან საყოველთაო აღდგომის პერიოდში გარკვეულ სხეულებრივ მდგომარეობაში იმყოფება (Введенский. 1902, с. 20). ეს სწავლება, ისევე, როგორც ფსიქოპანიქიტების სწავლება, საზოგადოდ ახალი არ არის ადამიანური აზროვნების ისტორიისთვის და კონკრეტულად ქრისტიანულ სამყაროში. მის შესახებ ცნობილი იყო ჯერ კიდევ უძველეს წარმართობაში, ასე რომ ყველ სხვა გვიანდელი მსჯელობა წარმოადგენს ახალ, გართულებულ და შეცვლილ ვარიაციებს ერთსა და იმავე ძველ თემაზე. რაც შეეხება ამ შეხედულების გამოჩენას ქრისტიანულ ეკლესიაში, ის საკმაოდ ადრე მოხდა, თუმცა მისი მომხრეები ყოველთვის უმცირესობაში იყვნენ და საკუთარი სწავლების უცთომელობასაც არ ირწმუნებოდნენ (იქვე, გვ. 21).
 
დღეისთვის ამ შეხედულებას მისდევენ მხოლოდ ქრისტიანობის გარეთ - სპირიტიზმისა და ოკულტიზმის მრავალრიცხოვანი მიმდევრები, რომლებმაც ეს სწავლება გააიგივეს აღმოსავლურ სწავლებასთან "ფაქიზი სხეულებრიობის" შესახებ. მაგრამ ინტერპრეტაციის ნებისმიერ ფორმაში მოცემული სწავლება სცილდება ქრისტიანობის სწავლებას. როგორც გინდ წარმოიდგინონ მოცემული სწავლების დამცველებმა სხეულებრიობა, რომლითაც იმოსება გარდაცვლილთა სულები, - ფაქიზ მატერიაში თუ შინაგანი აგებულებითი პრინციპის სახით, ყველა ამ სწავლებით ადამიანურ ბუნებაში შემოდის ახალი საწყისი, რომლის შესახებაც ბიბლიაში არაფერია ნათქვამი (იქვე, გვ. 25).
 
 
106. სულს აქვს სქესი, ანუ თავისი ბუნებით ის შეიძლება იყოს მდედრობითი ან მამრობითი.
 
ანალიზი იხ. ზემოთ განყოფილებაში: "სიყვარული, სქესი, ქორწინება, შვილიერება".
 
აქ კი შეიძლება დავამატოთ, რომ სულის სქესობრიობის იდეა უშუალოდ მომდინარეობს მისი სხეულებრიობის ცრუ იდეიდან. ყველა ამ იდეას წმიდა მამები უპირისპირებენ უმნიშვნელოვანეს და ფუნდამენტურ სწავლებას სულის სულიერების შესახებ, ანუ იმის შესსახებ, რომ ის არის უნივთო, უსაგნო სული:
 
ნეტ. ავგუსტინეს აზრით: "სული... უნივთო, სულიერი არსია (substantia spiritualis)" (Августин. 2004, с. 259); სული "სხეული კი არ არის, არამედ სულია" (Августин блаж. Творения. Т. 1-3. Сост., подг. текста С. И. Еремеева. – СПб: Алетейя, Киев: УЦИММ-пресс, 1998. Т. 2. 1998, с. 496);
 
ნეტ. თეოდორიტე კვირელი: "სული არის გონიერი და მოაზროვნე სული" (Феодорит Кирский. Творения. Ч. 1-7. – М., 1855-1861. Ч. 6. 1859, с. 38); თავის სხვა ნაშრომშიც ის ღმრთით მონაბერ სუნთქვაზე წერდა: "სუნთქვა არ არის ჰაერის ერთგვარი გადმოღვრა, რომელიც პირიდან გამოდის (რადგან ღმერთი უსხეულოა, მარტივია და შეუდგენელი), არამედ თვით სულის ბუნება, რომელიც სულია, დაჯილდოვებული გონებით" (Феодорит Кирский. Творения. Ч. 1-7. – М., 1855-1861. 1846, с. 59-60);
 
ტიხონ ზადონელის აზრით, ადამიანის სული არის "ღმრთის ქმნილება"
 
ასეთი პოზიცია შესაძლებლობას გვაძლევს სულს მოვეპყრათ ჯეროვანი პატივისცემით, თვიდან ავირიდოთ მისი სტატუსის დაკნინება და არ მივაწეროთ მას შეუსაბამო თვისებები.
 
 
107. სული "ენერგიის განსაკუთრებული სახეა".
   
ეს არის სულის ფიზიკალიზაციის ცალკეული შემთხვევა, რადგან ენერგიის ნებისმიერ სახეს გააჩნია სრულიად მატერიალური მატარებელი.
 
გარდა ამისა, აქ მხედველობაში უნდა გვქონდეს, რომ თანამედროვე ენერგეტიკულ მიდგომას აქვს ოკულტური ფესვები და მისი გამოყენება საკმაოდ საფრთხილოა. არავითრი "მართლმადიდებლური ენერგეტიზმი" არ გამომდინარეობს იქიდან, რომ საღმრთო არსი სამყაროს ეცხადება მადლისმიერ ენერგიებში. გარდა ამისა, თუკი ქვაკუთხედად დავდებთ პიროვნება-იპოსტასს, და არა არს-უსიას, როგორც ეს არის მიღებული მართლმადიდებლობაში, ენერგეტიზმი საერთოდ საკითხთან ახლოსაც ვერ დადგება.

გაგრძელება იქნება.

წყარო: Зенько Юрий Михайлович. Проблемное поле православной антропологии и психологии: общая постановка задач и проблем[недоступно]. Доклад в Московской духовной академии // Проблемное поле православной антропологии и психологии: общая постановка задач и проблем.
Назад к содержимому