აპოკალიფსისი > განმარტება
"ვიხილე გახსნილი ცა და, აჰა, თეთრი ცხენი და მისი მხედარი, რომელიც იწოდება სარწმუნოდ და ჭეშმარიტად"
(გამოცხ. 19:11-13)
"ვიხილე გახსნილი ცა და, აჰა, თეთრი ცხენი და მისი მხედარი, რომელიც იწოდება სარწმუნოდ და ჭეშმარიტად, რადგანაც სიმართლით განიკითხავს და იბრძვის. თვალები ცეცხლის ალს მიუგავდა, მრავალი გვირგვინი ედგა თავზე და ზედ ეწერა სახელი, რომელიც არავინ იცის მის გარდა. სისხლით ნაღები სამოსით იყო მოსილი, და სახელი მისი - ღვთისა სიტყვა" (გამოცხ. 19:11-13).
ზეციური ტაძრის გახსნის შესახებ "გამოცხადების" წიგნის უკვე არსებული ცნობების გათვალისწინებით (გამოცხ. 11:19; 15:5), მე-19 თავში მოციქული იოანე უკვე მესამედ ხედავს და აღწერს "ზეცის გახსნას", რომელიც ძველი სამყაროს უკანასკნელ დღეს, და უფლისა და მაცხოვრის მეორედ მოსვლას შეესაბამება.
გარდა ამისა, რადგან გახსნილი ზეცა ზეციური ხილვების დასაწყისშივე იყო ნახსენები, როდესაც მე-4 თავში ზეციურმა ხმამ მოციქულ იოანეს უბრძანა, მისთვის გახსნილი ზეციური კარის გავლით "აქ ამოსულიყო" და აღეწერა ის, "რაც ამის შემდეგ უნდა მოხდეს" (გამოცხ. 4:1), — მე-19 თავის სახეებში სრულდება და მთავრდება ყველა მიწიერი და ზეციური მოვლენა, რომლებიც მეოთხედან მეცხრამეტე თავამდეა წარმოდგენილი და რომელთა მიზანიც იყო "ეჩვენებინა თავისი მონებისათვის, რაც უნდა მოხდეს მალე" (გამოცხ. 1:1).
ამასთან, როგორც უკვე აღინიშნა გამოცხ. 11:19-ის კომენტარში (სადაც გახსნილ ზეციურ ტაძარში აღთქმის კიდობანი გამოჩნდა) და გამოცხ. 15:5-ის კომენტარში (სადაც საუბარი იყო შვიდ ანგელოზზე, რომლებიც უკანასკნელ წყლულებს ქვეყანას მოაფრქვევენ), მიუხედავად გარეგნული განსხვავებისა, ორივე ეს სახე შეესაბამება მაცხოვრის ერთსა და იმავე მეორედ მოსვლასა და მთელი ქვეყნიერების მიმართ აღსრულებულ უკანასკნელ სამსჯავროებს.
და აი, ახლა იდუმალთმხილველი პირდაპირ და ცალსახად გვაუწყებს, რომ გახსნილი ზეციდან უკანასკნელ ბრძოლაში უღმერთობის ძალებთან საბრძოლველად თვით უფალი და მაცხოვარი მოდის. მისი სახე მრავალი თვალსაზრისით შეესაბამება "გამოცხადების" წიგნის დასაწყისშივე წარმოდგენილ აღწერილობას:
"ხოლო შვიდ სასანთლეს შორის - მსგავსება კაცის ძისა, რომელსაც ემოსა გრძელი მოსასხამი და მკერდს ერტყა ოქროს სარტყელი; თავი მისი და თმანი - სპეტაკი, როგორც ქათქათა მატყლი და როგორც თოვლი, ხოლო თვალნი მისნი, როგორც ალი ცეცხლისა" (გამოცხ. 1:13-14).
უფრო მეტიც, მაცხოვრის სახელი "სარწმუნო და ჭეშმარიტი" ასევე მომდინარეობს შვიდი ეკლესიისადმი მიწერილი ეპისტოლედან, სადაც სხვა მნიშვნელოვან სახელწოდებებთან ერთად გვეუწყებოდა სახელი: "ამინი, მოწმე სარწმუნო და ჭეშმარიტი" (გამოცხ. 3:14). თუმცა მე-19 თავის ხილვებში უფალი იდუმალთმხილველს ევლინება არა როგორც "ოქროს შვიდ სასანთლეს შორის" მოსიარულე და არც როგორც "მჭრელი ნამგლის" მქონე (გამოცხ. 2:1; 14:14-16), არამედ როგორც თეთრ ცხენზე მჯდომარე, ანუ როგორც თავისი ძალისა და დიდების სისავსეში მომავალი. ამიტომაც სახელი "სარწმუნო და ჭეშმარიტი" სრულდება სიტყვებით "რომელიც სიმართლით განიკითხავს და იბრძვის", რაც ძველი სამყაროს უკანასკნელ დღეს შეესაბამება.
(როგორც უკვე აღინიშნა, ცხენოსანი მეომარი ქვეით მეომარზე უფრო ძლიერ ძალად მიიჩნეოდა, ამიტომ ბიბლიურ ცნობებში ამა თუ იმ ლაშქრის რაოდენობის შესახებ ცხენოსანთა რიცხვი ყოველთვის ცალკე იყო მითითებული).
გარდა ამისა, შეიძლება აღინიშნოს, რომ ზეციდან მომავალ ცხენოსანი მეომრის სახე აგრძელებს და ასრულებს ზეციური წიგნის პირველ ბეჭედთან დაკავშირებულ მოვლენებს, როდესაც "გამოცხადების" იდუმალთმხილველმა თეთრ ცხენზე ამხედრებული მხედარი იხილა, რომელიც "გამოვიდა მძლეველი, რათა სძლიოს" (გამოცხ. 6:2) და თან ჰქონდა მშვილდი ისრებით. ეს, ყველაზე ზოგადი მნიშვნელობით, გამოხატავდა სახარების ქადაგების სულიერ გზებს, რომლებიც ყველა დროსა და ყველა ხალხს მოიცავს და "ქვეყნის კიდემდე" აღწევს (შდრ. – საქმ. 1:8).
ხოლო რადგან ზეციდან უკანასკნელ ბრძოლაზე ჩამოსვლისას მაცხოვარი შემოსილია არა სამღვდელო სამოსით (ე. ი. გრძელი სამოსითა და ოქროს სარტყლით, გამოცხ. 1:13), არამედ "სისხლით ნაღები სამოსით", ეს გარემოება შეესაბამება უკანასკნელი დღისთვის ესაიას წიგნში გადმოცემული კიდევ ერთი მნიშვნელოვანი წინასწარმეტყველების აღსრულებას. ესაია ასეთ სამოსს "შურისგების სამოსს" უწოდებს და მოწმობს, რომ რისხვისა და მრისხანების დღეს უფალი სამყაროს მოევლინება, როგორც "უკანასკნელი მკის საწნახელში ფეხით დამწურველი" (შდრ. გამოცხ. 14:19-20), ანუ როგორც მთელი კაცობრიობისა და მთელი ძველი ქმნილების მსაჯული, შდრ.:
"ჯავშანივით შეიმოსა სიმართლე და ხსნის მუზარადი დაირქვა თავზე; ნაცვალგების სამოსელი ჩაიცვა და მოსასხამივით მოისხა შური. საქმეთაებრ მიუზღავს ყველას: მტრებს - რისხვას, მოძულეთ - საქმეთაებრ, ზღვისპირელებს, საქმეთაებრ მიუზღავს" (ეს. 59:17-18).
"ეს ვინ არის, ედომიდან რომ მოდის, ბოცრადან - მეწამულით მოსილი? ეს ვინ არის თავისი ბრწყინვალე სამოსელით, თავისი ძალის სიდიადით მომავალი? ეს მე ვარ, სიმართლის მეტყველი, ხსნის შემძლებელი! რატომ არის წითელი შენი ტალავარი და შენი სამოსელი საწნახელში დაწურულივით? მე მარტო ვწურავდი ღვინოს და ხალხთაგან არავინ იყო ჩემთან. ვწურავდი ჩემი რისხვისას და ვწნეხავდი ჩემი მძვინვარებისას, და მისი სისხლი მოესხურა ჩემს სამოსელს და შევბღალე ჩემი ტალავარი. რადგან შურისგების დღე ჩემს გულშია და ჩემ გამოსყიდულთა წელიწადი დამდგარია" (ეს. 63:1-4).
(ზოგიერთი კომენტატორი ვარაუდობს, რომ გამოცხ. 19:13-ში შესაძლოა საუბარი იყოს თვით მაცხოვრის სისხლზე. სხვები კი ამ სიტყვებს განზოგადებულ, "შემკრებ" მნიშვნელობას ანიჭებენ და გულისხმობენ, რომ მაცხოვრის სამოსზე გამოვლინდა როგორც ჯვარცმის სისხლი, ისე უკანასკნელი მკის საწნახელიდან უღმერთოთა და უსჯულოთა სისხლი. თუმცა ასეთი გაგება სრულიად გამორიცხულია. აღთქმის სისხლი უდიდესი სიწმინდეა (ებრ. 9:12; 10:29) და იგი არ შეიძლება შეერიოს "გარყვნილი ვაზის სისხლს" თვით სამოსზეც კი (გამოცხ. 14:19-20)).
რაც შეეხება დიადემებზე გამოსახულ მრავალრიცხოვან წარწერებს, უნდა აღინიშნოს, რომ "გამოცხადების" ეპოქაში დიადემები წარმოადგენდა თავსაბურავებს, რომლებზეც სამეფო სახელებსა და ტიტულებს წერდნენ. ამიტომ ეს სახე ერთ მთლიან ახალაღთქმისეულ მოწმობად აერთიანებს მაცხოვრის ყველა სახელსა და სახელწოდებას, რომლებიც მოხსენიებულია როგორც "გამოცხადების" წიგნში, ისე წმინდა წერილის მესიანურ წინასწარმეტყველებებში.
ამასთან, კიდევ ერთი, სრულიად განსაკუთრებული სახელი, რომელიც ყველა სხვა სახელისგან განსხვავდება ("რომელიც არავინ იცოდა მის გარდა", გამოცხ. 19:12), ისეა მოხსენიებული, თითქოს იგი, სულ მცირე, მაცხოვრის მეორედ მოსვლამდე საიდუმლოდ დარჩება. თუმცა ქრისტიანებისთვის ეს სახელი არც საიდუმლოა და არც უცნობი (შდრ. "გამოვუცხადე შენი სახელი ადამიანებს, ... და დაიცვეს შენი სიტყვა", ინ. 17:6; " მე ვაუწყე მათ შენი სახელი...", ინ. 17:26), რადგან ამ სახელის შესახებ მოწმობს იოანეს სახარება, იოანე ღვთისმეტყველის "გამოცხადების" წიგნი და მთელი სამოციქულო ეკლესია (შდრ. "პირველითგან იყო სიტყუაჲ, და სიტყუაჲ იგი იყო ღმრთისა თანა, და ღმერთი იყო სიტყუაჲ იგი", ინ. 1:1).
ამ სახელის ყველაზე მნიშვნელოვანი თავისებურება კი ის არის, რომ მასში არა მხოლოდ "გამოცხადების" წიგნის სახეები და სიუჟეტები აღწევს საყოველთაო სისავსესა და წინასწარმეტყველურ დასრულებას, არამედ მთელი ახალი აღთქმის ყველაზე ამაღლებული მოწმობებიც, მთელი წმინდა წერილიც და მთელი ახალაღთქმისეული საღვთო განგებულებაც (შდრ. დაბ. 1:1-3).
(აქ შეიძლება განვმარტოთ, რომ განკაცებამდე "ღვთის სიტყვა", როგორც მაცხოვრის სახელი, წინასწარმეტყველებს არ უხსენებიათ და ის სამყაროში არავისთვის იყო ცნობილი. და დღესაც კი, როდესაც ეს სახელი ყველას გასაგონად იქადაგება, მისი სრული მნიშვნელობის შეცნობა შესაძლოა ვერც ერთმა ცოცხალმა ადამიანმა ვერ შეძლოს მანამ, სანამ არ აღსრულდება ღვთის საიდუმლო და ეს სახელი არ გაიხსნება შემდეგი მნიშვნელობით: "მე ვარ ანი და ჰაე, დასაბამი და დასასრული, პირველი და უკანასკნელი" (გამოცხ. 22:13).
უფრო მეტიც, ამ სახელის ნათელში იესუ ქრისტეს ღვთაებრიობის ყველა უარმყოფელი ამითვე ცხადყოფს საკუთარ თავზე, რომ სახარებისეულ მნიშვნელობათა მიმართ ბრმა და ყრუა. თუკი მოციქულ იოანეს მტკიცების საწინააღმდეგოდ "დასაბამიდან იყო" (და არა "იქმნა") სიტყვა (ინ. 1:1-3), წარმოვიდგენთ, რომ ყოველივეს დასაბამამდე ღვთის სიტყვა ჯერ უნდა შექმნილიყო, მაშინ ასეთი მტკიცება შემოქმედსა და ყოვლისმპყრობელს თავისი საღვთო ბუნებით უსიტყვოდ წარმოაჩენს და, ამავე დროს, გულისხმობს, რომ მან ლოგოსი სიტყვის გარეშე შექმნა, რადგან, განსაზღვრების თანახმად, ლოგოსის სიტყვით შექმნა შეუძლებელია მანამ, სანამ სიტყვა არ არსებობდა.
ხოლო იესუ ქრისტეს ღვთაებრიობის უარმყოფელთა ყველაზე აშკარა სიცრუე ის არის, რომ, ვინაიდან მაცხოვარს "ჭეშმარიტ ნათელს" უწოდებენ (ინ. 1:9-14), ისინი, ვინც უარყოფენ მის დაუსაბამო საღვთო არსებას, არსებითად ცრუმოწმებენ, თითქოსდა ღმერთში ნათელი არ არის. რადგან ღმერთი მარადიულია, ხოლო ჭეშმარიტ ნათელს დასაბამი იესუ ქრისტეში აქვს. ამის დასტურია სიტყვები: "ყოველივე მის მიერ შეიქმნა, და მის გარეშე არაფერი შექმნილა, რაც კი შეიქმნა" (ინ. 1:3). შედეგად, ისინი ქადაგებენ არა ჭეშმარიტ ღმერთს, "რომელიც არის ნათელი" და რომელშიც არც სიბნელეა და არც ოდესმე ყოფილა იგი (1 ინ. 1:5), არამედ "სინათლისა და სიბნელის ნაზავს", ანუ საკუთარი უმეცრებით წარმოშობილ ერთგვარ კერპს, რომელსაც ბუნებით არც სიბნელეა და არც ნათელი, არც სიცოცხლის სიტყვა ახასიათებს და რომლისგანაც, ჭეშმარიტი ღმრთისგან განსხვავებით (1 ინ. 1:1-7), მისი შინაგანი უსიტყვო სურვილის მიხედვით შეიძლება ყოველივე გამომდინარეობდეს).
ამგვარად, სახელი "ღვთის სიტყვა" თავის თავში საღვთო გამოცხადების მთელ სისავსეს მოიცავს და, ალეგორიული მნიშვნელობით, შეესაბამება ძველი აღთქმის აღთქმის კიდობანს ქვის ფიქალებით. ამ კიდობნის სრულყოფილი შინაგანი შინაარსი კი მხოლოდ ღვთის ეკლესიისთვის არის ხილული და მთელი სისავსით მხოლოდ უკანასკნელ დღეს გახდება ცხადი, როდესაც აღესრულება სამსჯავრო ძველ მიწაზე და მთელ უღმერთო კაცობრიობაზე (შდრ. "მოვიდა ჟამი შენი რისხვისა, რათა სანაცვლო მიაგო შენს მონებს - წინასწარმეტყველთ, წმიდათა და შენი სახელის მოშიშთ, დიდსა თუ მცირეს, და დაღუპო ქვეყნის დამღუპველნი. მაშინ გაიღო ტაძარი ცაში და გამოჩნდა კიდობანი მისი აღთქმისა მისსავ ტაძარში. და იქმნა ელვა და ქუხილი, გრგვინვა, მიწისძვრა და სასტიკი სეტყვა..." (გამოცხ. 11:18-19)).
თემატურად მსგავსი პუბლიკაციები: იხ. სარჩევში.