აპოლოგეტიკა - აპოლოგეტური წერილები 1, 2 - აპოკალიფსისი

ინტერნეტში რელიგიაზე დავებისას ძალიან ხშირად ვაწყდებოდი ოპონენტებს, რომელთაც შეიძლება "არსაიდანელთა სექტა" ვუწოდოთ. ეს ადამიანები საუბრობენ ღვთისადმი და, როგორც წესი, ქრისტესადმი თავიანთ რწმენაზე, მაგრამ უარს ამბობენ შეერთებაზე ეკლესიასთან და მას მძიმე ცოდვებში ადანაშაულებენ, როგორც წარსულში ჩადენილ, ისე დღევანდელშიც (1).

1. ასეთ პოზიციასთან საინტერესოა ერთი ცნობილი გამონათქვამის შედარება, რომელიც დაახლოებით ასე ფორმულირდება: "არ მსურს ყველაზე სრულყოფილ ეკლესიას შევუერთდე, რამეთუ როგორც კი მას შევუერთდები, იგი სრულყოფილებას დაჰკარგავს". საქმე მთლიანად თვითშემეცნების დონეშია. – რედ.

ხშირად, როდესაც ადამიანები კამათობენ, საუბარი დაახლოებით ასე ვითარდება: "აჰა, თქვენებმა (კათოლიკეებმა, მართლმადიდებლებმა, იუდეველებმა, მუსლიმებმა, კრიშნაიტებმა, ბუდისტებმა და სხვ.) ესა და ეს სისაძაგლეები ჩაიდინეს". – "ჰოდა, თქვენებმა კიდევ უფრო უარესი ჩაიდინეს". ეს კამათის საკმაოდ უგუნური წესია; სინამდვილეში, ნებისმიერ რელიგიურ (ეროვნულ თუ სხვა) თემში, თუკი ის თუნდაც ოდნავ მრავალრიცხოვანია და თუნდაც მცირე ისტორია გააჩნია, ყოველთვის მოიძებნება სისაძაგლეთა მაგალითები. მზაკვარია ადამიანის გული და უკიდურესად გახრწნილი.

თუმცა ამ ვითარებაში "არსაიდანელი" სრულიად შეუვალია – მას არ ჰყავს "თავისიანები" – არც წინაპრები რწმენით, არც დღეს მოღვაწე თანამორწმუნეები. მას შეუძლია თამამად თქვას: "აჰა, თქვენებმა..." და არ ეშინოდეს, რომ ვინმე მიუგებს: "ჰოდა, თქვენებმა კიდევ უფრო უარესი", რამეთუ მასთან მიმართებაში არანაირი "თქვენები" არ არსებობს. თუკი მე მართლმადიდებელ ეკლესიას ვეკუთვნი, ეს ნიშნავს, რომ ვეკუთვნი ძალზედ მრავალრიცხოვან თემს, რომელშიც სხვადასხვანაირი, მათ შორის დამთრგუნველად ცოდვილი ან აღმაშფოთებლად უგუნური ადამიანებიც შეიძლება იყონ. მე ვეკუთვნი თემს, რომელსაც მრავალსაუკუნოვანი ისტორია გააჩნია, ადამიანთა ისტორია კი საშინელი და ტრაგიკული რამ არის. მე ყოველთვის შეიძლება მიპასუხონ: "აჰა, თქვენებმა ხომ ერეტიკოსები ძელურებში დაწვეს / ძველმართლმადიდებლებს ავიწროებდნენ / თამბაქოთი ვაჭრობდნენ / მერსედესებით დადიან".

ამ მხრივ არსაიდანელი საფრთხისგან თავისუფალია. მას არ ჰყავს "თავისიანები", რომლებიც ვინმეს დაწვავდნენ. არსაიდანელობა არანაირ პასუხისმგებლობას არ იღებს ისტორიის არცერთ ბნელ და სამარცხვინო ფურცელზე. არსაიდანელობა – ეს არის უწყვეტი და არაფრით დაჩრდილული კეთილჰაეროვნება. არსაიდანელი ყოველთვის მართალია ნებისმიერ ოპონენტთან: კათოლიკეთა, მართლმადიდებელთა თუ პროტესტანტთა ისტორიაში მრავალი საშინელი ცოდვის პოვნა შეიძლება, არსაიდანელთა ისტორიაში კი – არა. მისი პრინციპული არარსებობის გამო.

შეიძლება ითქვას, რომ უარს ამბობს რა საკუთარი თავის რომელიმე კონკრეტული ეკლესიის წევრად აღიარებისგან, არსაიდანელი აკლდება იმ აღიარებული წმინდანთა და მართალთა თანაზიარებას, რომლებიც ამ ეკლესიას ეკუთვნიან. მაგრამ სინამდვილეში, ამის გაკეთება არსაიდანელისთვის სულაც არ არის აუცილებელი. არსაიდანელს სრულიად მშვიდად შეუძლია "თავისიანად" გამოაცხადოს დედა ტერეზა, მაგრამ არა ტორკვემადა; მამა ალექსანდრე მენი, მაგრამ არა ნიკონი. საკმარისია განაცხადოს, რომ ეს ადამიანები სინამდვილეში სრულიად ეთანხმებოდნენ არსაიდანელს (მაშინაც კი, თუ თავად არ აცნობიერებდნენ ამას) და სწორედ მის, არსაიდანულ რწმენის ვერსიას წარმოადგენდნენ.

მოკლედ რომ ვთქვათ, არსაიდანელობა ძალზედ და ძალზედ მაცდუნებელია. რა სასიამოვნოა საყოველთაოდ აღიარებული მართალნი "თავისიანებად" ჩათვალო, რათა მათი სიმართლით ისარგებლო, და ცოდვილნი არ ჩათვალო, რათა მათი სირცხვილის გამო არ იტანჯო. მეც მივმართავდი არსაიდანელობას, მაგრამ საქმე ისაა, რომ ეს სექტა არაქრისტიანულია, თუმცა შეიძლება ცხარედ ამტკიცებდეს საპირისპიროს.

გამოსყიდვა იმაში მდგომარეობს, რომ ქრისტე თავისიანებად გვასახელებს და ამისთვის საფასურს იხდის. შევეცდები, ეს უმარტივესი მაგალითებით განვმარტო. წარმოიდგინეთ, რომ მეგობართან ერთად იმყოფებით რაიმე საზოგადოებაში და ეს მეგობარი ისეთ საშინელ სისულელეს იტყვის, რაც უხერხულობის მწვავე გრძნობას გიჩენთ. შეგიძლიათ ჩამოშორდეთ მას, იმის შიშით, რომ მისი ჩრდილი შეიძლება თქვენც მოგეფინოთ, ანდა მის გვერდით დარჩეთ. თუ რჩებით – ამისთვის გარკვეულ ფასს იხდით. წარმოიდგინეთ, რომ თქვენმა მეგობარმა ნამდვილად საძაგელი საქციელი ჩაიდინა. შეგიძლიათ (თუკი შეგწევთ ძალა) მეგობრად შერჩეთ და გაიზიაროთ ის ზიზღი, რაც მას წილად ხვდება, ანდა მიატოვოთ იგი. თუკი უკავშირდებით ადამიანს, რომელიც შეიძლება სულელი, უშნო ან წარუმატებელი აღმოჩნდეს, და თუკი მას, ამასთან, თქვენიანადაც აღიარებთ, მისი წარუმატებლობის გასაზიარებლად ემზადებით. თუკი თქვენიანად აღიარებთ დასახიჩრებულს ან სნეულს, მისი სნეულებისა თუ სახიჩრობისგან გამოწვეულ სიმძიმეებს იტვირთავთ. ხოლო თუკი თქვენიანად აღიარებთ კაცს, რომელიც დამნაშავე და შერცხვენილია, მისი სირცხვილისა და ბრალის გასაზიარებლად მიდიხართ.

ქრისტე თავისიანებად აღიარებს დამნაშავე და უარყოფილ ცოდვილებს და არ განიშორებს მათ; ის ამისთვის საფასურს იხდის.

მოციქულები მოგვიწოდებენ, მივბაძოთ ქრისტეს, რაც, ყველაფერთან ერთად, ნიშნავს, რომ მის მსგავსად არ უნდა ვუარყოთ ისინი იმ ვითარებაში, როდესაც ამგვარმა არ-უარყოფამ შეიძლება საფასური მოგვთხოვოს. სხვა მართლმადიდებლები იტყვიან სისულელეებს, რომელთა გამოც უხერხულობას ვიგრძნობთ, ან ჩაიდენენ ცოდვებს, რომელთა გამოც შეგვრცხვება. თუ რომელიმე ეპისკოპოსი ან მღვდელი უღირს საქციელში ამხილეს (რამდენად სამართლიანად, ამას საყოველთაო მსჯელობა, როგორც წესი, არ იკვლევს), მათი სირცხვილი ეკლესიას აწვება – და, მაშასადამე, მეც, როგორც მის წევრს. "კარგად გიცნობთ თქვენ, საეკლესიო ხალხს". როდესაც ეკლესიას ვუერთდები, წმიდათა თანამოქალაქე და ღვთის შინაური ვხდები; სიწმიდის მრავალსაუკუნოვანი ისტორია ჩემი ერის ისტორიად იქცევა. მაგრამ გარეშე კრიტიკოსები უარს იტყვიან სიწმიდის დანახვაზე, სამაგიეროდ ხედავენ იმ ცოდვათა სირცხვილს, რომლებიც ეკლესიის მრავალსაუკუნოვანი ისტორიის განმავლობაში ჩაიდინეს, ზოგჯერ პროპაგანდის მიერ შეთხზულს, ზოგჯერ კი ნამდვილსაც.

ეკლესიური ქრისტიანობა ნიშნავს, საკუთარ თავზე აიღო ფურთხი შენს "თანაეკლესიელთა" მიერ ჩადენილი ყველა ცოდვისთვის და ეკლესიის ისტორიაში ჩადენილი ყველა ცოდვისთვის.

არსაიდანელს ფურთხი არ მოხვდება. ის აქ საერთოდ არაფერ შუაშია. სრულიად არაფერ შუაშია.

რა თქმა უნდა, ეკლესიის ის სახე, რომელსაც პრესა რიგითი ტელემაყურებლის გონებაში ხატავს, გაცილებით უარესია იმაზე, რაც სინამდვილეში არსებობს. ასეთია მედიის ბუნება: თუ გვყავს ასი ღვთისმოშიში ეპისკოპოსი და ერთი, ვთქვათ, არცთუ ისე ღვთისმოშიში (2), გასაგებია, თუ ვისზე დაწერენ გაზეთები. ფაქტების შერჩევას სენსაციის მიდევნება განსაზღვრავს, თუმცა შესაძლოა ეს ნამდვილი ფაქტები იყოს.

ეკლესია ელიტური კლუბი როდია, სადაც ყოველი შემსვლელი მკაცრ გარეგნულ შემოწმებას გადის და მათ, ვისაც "გარეგნობა არ უვარგა" კარს მიღმა ტოვებენ. ეკლესია ყველასთვის ღიაა, რაც ნიშნავს, რომ მასში შეიძლება შევიდნენ ისინიც, ვინც ეკლესიას სულაც არ ეხმარება გარეშეთაგან კეთილი მოწმობის მოპოვებაში.

საოცარია, რაოდენ საზიზღარი ადამიანების საცხოვნებლად მოვიდა ქრისტე, მაგრამ სახარება მოგვითხრობს, რომ სწორედ ცოდვილთა ცხონებისთვის განკაცდა იგი. მას ხომ არაფერი აქვს შესათავაზებელი უცოდველთათვის. თქვა "მრწამს ქრისტესი" – ნიშნავს, კერძოდ, იმის თქმას: "მე ცოდვილი ვარ და ჩემი ცოდვა იმდენად საშინელია, რომ ჩემი ცხონება სხვაგვარად ვერ მოხერხდებოდა, თუ არა ღვთის ძის წამებისა და სიკვდილის ფასად".

მონანიება, გონების ცვალებაა, რომელიც ადამიანს არსაიდანელიდან ქრისტიანად აქცევს, ეს არის გადასვლა აღშფოთებიდან ("რა უმსგავსობაა, რომ ეკლესიაში ასეთი ცოდვილი ადამიანები იმყოფებიან") მადლიერ გაკვირვებამდე ("როგორ მოიძებნა ეკლესიაში ადგილი ისეთი ცოდვილისთვისაც კი, როგორიც მე ვარ").