რელიგია - ბნელეთიდან ნათლისკენ 2 - Apocalypse

ძიება
Перейти к контенту

Главное меню:

აპოსტასია > რელიგია

კ. ო. დე-სკროხოვსკი

ბნელეთიდან ნათლისკენ

რომაული-კათოლიციზმი და ეკუმენიზმი მართლმადიდებლობის წინააღმდეგ

კათოლიციზმი

შინაარსი

თავი 2


ქრისტეანობის გავრცელება პირველ საუკუნეებში. სკოლები: ალექსანდრიული, მცირეაზიური და ჩრდილოეთ-აფრიკული. ამ სკოლათა ყველაზე თვალსაჩინო წარმომადგენლები. დასავლეთის ეკლესიის მამები. რომაული ქრისტეანული სკოლის არარსებობა. რომის წარმართული გაგება. კონსტანტინე დიდი და დედაქალაქის გადატანა. რომის პაპთა ძალაუფლების გაძლიერება და მათი მისწრაფება პირველობისკენ.



მართალია, მიზნად დავისახეთ განვიხილოთ რომის ეკლესიის ბერძნულ ეკლესიასთან დამოკიდებულების საკითხი, მიზანშეწონილად მივიჩნევთ ამ ადგილას მცირედით გადავიხაროთ ჩვენს მიერ მონიშნული გეგმისგან და ზოგადად ქრისტეანობის გავრცელების ისტორიაც მიმოვიხილოთ. მკითხველის ყურადღებას მივაპყრობთ იმას, რომ რომის კურია რომში ქრისტეს შობამდეც არსებობდა "ორაკულის" სახელწოდებით, რომელიც ყველაზე მეტად უშლიდა ხელს ქრისტეანობის გავრცელებას მთელს დასავლეთში, რასაც უფრო დეტალურად მომდევნო თავებში გადმოვცემთ.

ქრისტეანობა სწრაფად დაიწყო და განვითარდა აღმოსავლეთში, უპირატესად აღმოსავლეთ სირიაში, სადაც ქრისტეანობა ავგაროზ-ბარ-მანუს (152 - 187) სახით სამეფო ტახტსაც ფლობდა. ამ მმართველის დროს მოჭრილ მონეტებზე ჯვრის ნიში იყო გამოსახული. ხოლო დასავლელი ქრისტეანები, რომლებიც წარმართებთან შედარებით საკმაოდ მცირერიცხოვანნი იყვნენ, უპირატესად საზოგადოების ყველაზე დაბალი ფენისგან, ხალხის უბრალო მასისგან შედგებოდა. მხოლოდ ადრიანეს (117 - 133) დროს მიუერთდნენ მათ: ფილოსოფოსი არისტიდე, კოდრატე, შემდეგ ფილოსოფოსი იუსტინე, რომაელი რიტორი და ადვოკატი მიტვიდე, მინუციუს ფელიქსი, სწავლული ათინაგორა და სხვა მრავალნი. ამ დროიდან დაიწყო საღვთისმეტყველო პოლემიკები.

თუმცა ეს ლიტერატურაც უმთავრესად აღმოსავლეთში აღმოცენდა.

პირველი სამი საუკუნის განმავლობაში ეკლესია გამუდმებულად ებრძოდა წარმართულ მსოფლმხედველობას და ჯერაც ვერ იყო შემძლე განემტკიცებინა თავის საზოგადო საეკლესიო დოგმატები. მისი უმთავრესი ამოცანა მდგომარეობდა იმაში, რათა დაეცვა ქრისტეანობა იუდეველობისა და წარმართობის გამხრწნელი ზეგავლენისგან. ამიტომაც ამ პერიოდის საღვთისმეტყველო ლიტერატურა უპირატესად აპოლოგეტიკით არის დაკავებული. მოცექულებრივ მამათა შემდეგ (რომლებიც უშუალოდ მოციქულთა მოწაფეები იყვნენ) ეკლესიის დასაცავად გამოდიან მთელი რიგი გამოჩენილი აპოლოგეტები. II საუკუნის მიწურულს წინ წამოიწევს განსხვავებული საღვთისმეტყველო სკოლები: ალექსანდრიული, მცირეაზიური და ჩრდილოეთ-აფრიკული, რომელიც ეკლესიას იცავდნენ წარმართებისა და ებრაელებისგან. მათთან პოლემიკაში ვითარედება ეგზეგეტიკური და დოგმატური ღვთისმეტყველება. კვლევის საგანს წარმოადგენს სწავლება წმ. სამების შესახებ და ქილიაზმი (სწავლება ქრისტეს ათასწლოვანი მეუფების შესახებ იოანეს გამოცხადების 20-ე თავის მიხედვით).

II საუკუნის აპოლოგეტებს შორის ყველაზე თვალსაჩინო ადგილი უკავია იუსტინე მარტვილს. ეძებდა რა ჭეშმარიტებას პლატონის ფილოსოფიაში, მან ის ქრისტეანობაში იპოვა და მისი გულანთებული დამცველი გახდა. 166 წელს იუსტინე მოწამეობრივად აღესრულა რომში.

ალექსანდრიული სკოლა, რომელიც ფილოსოფიური სულით იყო გამსჭვალული, ქრისტეანული განათლების უმთავრესი ცენტრი გახდა. აქვე დაფუძნდა პირველი კატეხეტური სკოლაც. მისი უთვალსაჩინოესი წარმომადგენელი იყო კლიმენტი ალექსანდრიელი (†დაახლ. 220 წ.) და მისი მოწაფე ორიგენე, თავის დროის უგანათლებულესი ადამიანი († 254 წ. დეკიუსის დევნულების დროს)

მცირეაზიურმა სკოლამ მიიღო ბიბლიურ-პრაქტიკული მიმართულება და უმთავრესი სიმაგრე გახდა გნოსტიციზმისა და მონტანიზმის წინააღმდეგ. ამ სკოლის ყველაზე გამოჩენილი წარმომადგენელი იყო ირინეოსი, პოლიკარპეს მოწაფე, რომელიც სეპტიმუს სევეროზის დროს მოწამეობრივად აღესრულა ლუგდუნში (დაახლ. 202 წ.).

ჩრდილოაფრიკული სკოლა ებრძოდა გნოსტიციზმს და ქრისტეანული ცხოვრების საფუძვლებს ხედავდა ასკეტიზმში. ამ სკოლის წარმომადგენლები იყვნენ: ტერტულიანე, ყოფილი ადვოკატი და რიტორი, რომელიც ქრისტეანობისკენ მოქცევის შემდეგ გახდა პრესვიტერი კართაგენში († 220 წ.). ეს იყო მხურვალე რწმენისა და ღრმა განათლების მქონე ადამიანი, საეკლესიო ლათინურის მამა, გნოსტიციზმის მტერი და ასკეტი. კვიპრიანე კართაგენელი, რიტორი, შემდეგ კი კართაგენის ეპისკოპოსი. მოწამეობრივად აღესრულა ვალერიანეს დროს.

IV და V ასწლეულები საეკლესიო ლიტერატურის ბრწყინვალე განვითარების ხანად მიიჩნევა. ბერძნულმა განათლებამ და კულტურამ ეკლესიას დიდი სამსახური გაუწია. იმ დროის ქრისტეანობა გამოირჩეოდა ყმაწვილური ენერგიითა და სიცოცხლისუნარიაონბით. ამ პერიოდში სახელი გაითქვეს ეკლესიის უდიდესმა მნათობებმა, რომელთაც ახასიათებდათ უღრმესი განათლება, სულის სიმტკიცე, ქრისტეანული გულწრფელობა, მონდომება და ერთგულება, რომელიც სამაგალითო და სანიმუშოა ნებისმიერი მომდევნო თაობებისთვის.

მართალია მცირეაზიური სკოლა ნელ-ნელა ეცემა, მაგრამ მის ადგილს იკავებს ანტიოქია. ალექსანდრიის სკოლა ვითარდება, დასავლეთის სკოლა ჩრდილოეთ აფრიკისა ვრცელდება იტალიასა და გალიაზე. ახალ-ალექსანდრიული სკოლა თავისუფლდება ორიგენეს შეხედულებებისგან, თუმცა ინარჩუნებს წმ. წერილის ალეგორიული განმარტების ტრადიციას, რომელსაც საფუძველი მისმა პირველმა დამრიგებელმა ჩაუყარა. ის მჭიდროდ უერთდება დასავლეთს მწვალებლობებთან ბრძოლაში და ყველა მისი წარმომადგენელი, კირილე ალექსანდრიელის († 444 წ.) ჩათვლით, მართლმადიდებლობის დასაცავად იღვწის. ანტიოქიის სკოლა წმ. წერილის ბუკვალური განმარტების ტრადიციას მისდევს და ქმნის ბიბლიურ ღვთისმეტყველებას.

VI ასწლეულიდან მოყოლებული, რომის ზეგავლენით, საღვთისმეტყველო ლიტერატურა კნინდება. რომის სახელმწიფოს პოლიტიკურმა გახრწნამ, საღვთისმეტყველო ლიტერატურის გაყალბებისკენ რომაელ ეპისკოპოსთა სწრაფვამ და განათლების დევნამ მეცნიერებათა თავისუფალი განვითარება შეაფერხა.

ამ სკოლების უთვალსაჩინოესი მამები იყვნენ:


I. ალექსანდრიის სკოლის წარმომადგენლები:


1) ათანასე, ალექსანდრიის ეპისკოპოსი, მართლმადიდებლობის მამად (pater orthodoxiae) წოდებული, იესუ ქრისტეს ღვთაებრიობის დამცველი († 337 წ.).

2) ბასილი დიდი, კეთილშობილური წარმოშობის, მშობლიური ქალაქის, კესარია-კაპადოკიის ეპისკოპოსი († 379 წ.). ის აღიზარდა ათენში, სადაც ეკლესიისა და მეცნიერებებისადმი სიყვარულით გულანთებულმა, მეგობრული კავშირები დაამყარა თავის თანამემამულე გრიგოლ ნაზიანზელთან და თავის ძმასთან, გრიგოლ ნოსელთან ერთად იღვწოდა მართლმადიდებლობისთვის. წმ. ბასილი დიდმა თავისი ქონება დაურიგა ღარიბებს და გახდა პრესვიტერი, შემდეგ კი ეპისკოპოსიც. არიანელი ვალენტინიანეს დევნულების დროს, ბასილი ყველაზე მძლავრი და მყარი საყრდენი იყო ეკლესიისთვის. მან კესაერიაში ააშენა დიდი საავადმყოფო და თვითონ სიღარიბეში მცხოვრები მთელს თავის შემოსავალს ამ დაწესებულებას ახმარდა.

3) გრიგოლ ნაზიანზელი, ღვთისმეტყველად წოდებული, ჯერ ნაზიანზის ეპისკოპოსი გახდა, შემდეგ კი კონსტანტინოპოლის პატრიარქი. დევნულების გამო, ის ისევ დაუბრუნდა თავის პირვანდელ ადგილს, სადაც გარდაიცვალა კიდეც († 390 წ.).

4) გრიგლო ნოსელი, ბასილი დიდის ძმა, სპეკულატიურად მოაზროვნე, ორიგენეს მიმდევარი.

5) კირილე ალექსანდრიელი, ალექსანდრიული სკოლის აღზრდილი, ისტორიის მეცნიერ-მკვლევარი.

6) ევსები კესარიელი, საეკლესიო ისტორიის მამა († 338 წ.).


II. ანტიოქიის სკოლის თვალსაჩინო წარმომადგენლები იყვნენ:


1) იოანე ქრიზოსტომოსი (ანუ ოქროპირი), კონსტანტინოპოლის პატრიარქი († 407 წ.);

2) თეოდორიტე, კვიროსის ეპისკოპოსი, დოგმატიკოსი, ეგზეგეტი, ისტორიკოსი, მეცნიერი და პოლემისტი († 457 წ.)

3) ეფრემ ასურელი, ედესელი დიაკვანი, ორატორი და ასურული საეკლესიო ჰიმნების შემთხზველი, ასკეტი (†378 წ.).


III. ეკლესიის დასავლელ მამათაგან (რომლებიც ლათინურად წერდნენ) ყველაზე ცნობილია:


1) ამბროსი მედიოლანელი, კეთილშობილური წარმომავლობის ადამიანი, თავიდან მედიოლანის ადგილნაცვალი, შემდეგ კი, ამ ქალაქის ეპისკოპოსი. ამბროსი ჯერ კიდევ მოუნათლავი იყო, როდესაც ხალხმა მისი ეპისკოპოსად კურთხევა მოითხოვა. ნათლობის შემდეგ გახდა ეპისკოპოსი, თავისი ქონება დაურიგა ღარიბებს და მათი სულიერი მამა გახდა. როგორც მგზნებარე ორატორი, მას აღფრთოვანებაში მოჰყავდა მსმენელი. ის იყო არიანული მწვალებლობის დაუძინებელი მტერი და მადევარი. მიუხედავად მისი თავმდაბლობისა და მორჩილებისა, ის ფლობდა ენერგიის უშრეტ წყაროს, რომლისთვისაც შიში და უკანდახევა არ იყო დამახასიათებელი. მან მანამ არ შეუშვა ეკლესიაში ძლიერ მბრძანებელი თეოდოსი დიდი, მის მიერ თესალონიკეში აღსრულებული სასტიკი სასჯელებისთვის, სანამ სახალხოდ არ შეინანა († 397 წ.).

2) ჰიერონიმე დალმატიელი
, თავისი ასწლეულის ყველაზე განსწავლული და განათლებული მამა. მან ლათინურ ენაზე გადათარგმნა წმიდა წერილი, რომელიც "ვულგატად" (vulgata) იწოდება და დღემდე უდიდესი ავტორიტეტით სარგებლობს მთელს დასავლეთში. ჰიერონიმე მონასტრული ცხოვრების მიმდევარი იყო. ის გარდაიცვალა ბეთლემში 420 წ.

3) ავრელიუს ავგუსტინე, დაიბადა 354 წ. ნუმიდიის ტეგასში, მოინათლა ამბროსისგან 387 წ. და ნუმიდიაშივე იყო ჰიპონიის ეპისკოპოსი, სადაც გარდაიცვალა კიდეც († 430 წ.). ავგუსტინე დასავლეთის სკოლის ყველაზე გამოჩენილი მამაა. მასში გაერთიანდა სულის ყველა ძალა: შეხედულებათა სიწმიდე, გამჭრიახობა, სპეკულაციის სიღრმე, რწმენა, ნებისყოფა, ჭეშმარიტებისადმი სიყვარული და სხვა. ის ეხებოდა საღვთისმეტყველო ცოდნის ყველა სფეროს, მსჯელობდა წმ. სამების დოგმატზე, მადლისა და ცოდვის საკითხებზე. "მხოლოდ რწმენა განაწყობს ადამიანს შემეცნების მისაღებად (fides praecedit intellectum)" - აი რას ეფუძნებოდა ძირითადად მისი შეხედულებები. მისი ყველაზე ცნობილი თხზულებებია: Confessiones и De Civitate Dei.


IV. ეკლესიის გვიანდელი პერიოდის მამათაგან, რომსა და აღმოსავლეთს შორის განხეთქილებამდე, აღმოსავლეთში ცნობილნი იყვნენ: VI საუკუნის მისტიკური საღვთისმეტყველო თხზულებების ანონიმი ავტორი, რომელიც დიონისე არეოპაგელის ფსევდონიმით წერდა; იოანე დამასკელი, იერუსალიმელი ბერი და პრესვიტერი (†750 წ.) და კონსტანტინოპოლის პატრიარქი ფოტი, რომლის შესახებაც ქვემოთ უფრო დაწვრილებითაც გვექნება საუბარი.


V რომი. ქრისტეანთა დევნის უმთავრეს კერაში, რომში, არ არსებობდა არც რამენაირი სკოლა და არც ქრისტეანული ლიტერატურა არა მარტო პირველ სამ საუკუნეში, არამედ შემდეგშიც, თვით გრიგოლ დიდის გარდაცვალებამდე, რომელიც ყოველგვარი განათლებულობის მტერი იყო. არსებობს ცნობა, რომ ანტონინეს (138 - 161) დროს რომში უკვე იყო ლიტერატურა, რომელიც მოწმობდა ქრისტეანობის წარმატების შესახებ. მაგრამ ეს წარმართული რომის ლიტერატურა იყო, რომლის განათლებულმა ადამიანებმა შესძლეს მოციქულთა სწავლების შერწყმა წარმართთა გადმოცემებთან, რომელიც ეფუძნებოდა სწავლებას "ლოგოსის" შესახებ და, რომელიც ბერძნულად "სიტყვას" (იოანე 1:1) ნიშნავს.

ქრისტეანთა "ლოგოსი" განკაცებული ქრისტეა, ხოლო რომაელ წარმართთა "ლოგოსი" იყოფოდა ნაწილებად ბერძენკაცებს, პოეტებსა და სჯულმდებლებს შორის. ამასვე უნდა მივაკუთვნოთ ქრისტეანული ჭეშმარიტებების ანარეკლები წარმართულ თხზულებებსა და პოემებში; აქედან გამომდინარეობენ მრავალრიცხოვანი ზნეობრივი საწყისები, რომელთაც წარმართული რომის კანონმდებლობაში ვხედავთ. ეს ყოველივე წარმოქმნის ქრისტეანობის რაღაც ნაწილს წარმართობაში.

სწორედ ამის საფუძველზე მიიჩნია რომის წარმართულმა კურიამ შესაძლებლად თავისი წეს-ჩვეულებები შეეერთებინა ქრისტეანულ ჩვეულებებთან და დოგმატებთან, რადგან დარწმუნებული იყო, რომ ქრისტეანობის უპირატესობა რელიგიებს შორის უფრო მომგებიანი იქნებოდა. თუმცა ეს დრო არც ისე მალე დადგა; ჯერ ჯერობით კურიამ მიზანშეწონილად ჩათვალა კიდევ რამოდენიმე ახალი წარმართული ღვთაებების კულტი დაემკვიდრებინა რომში.

რომის ტახტზე ასურელი მოგვის, ჰელიოჰაბალის (218-222) აღზევების დროს, ეფესოდან რომში გადმოიტანეს მზის ღვთაების კერპი, რომელსაც კონუსისებური შავი ქვის ფორმა ჰქონდა და, რომელსაც ასევე "ჰელიოჰაბალი" ერქვა. ამ "ღმერთს" დიდებული ტაძარი აუშენეს რომში და უხვი მსხვერპლიც შეწირეს. შემდეგ კართაგენიდან ცის ღვთაების ქანდაკება და მზითევი გადმოიტანეს და მასზე საზეიმოდ "დააქორწინეს" მზის ღმერთი ჰელიოჰაბალი.

რომის უძველესი სიწმიდეები: ვესტას ცეცხლი (ვესტა - რომაელებში ოჯახური კერის, ქალაქის თემის და კურიის მფარველი ქალღმერთი - რედ.) და პალადიუსი (ათენას ლეგენდარული ხის გამოსახულება, რომელიც ციდან ჩამოვარდა - რედ.) ამ ახალი ღმერთის ტაძარში გადმოიტანეს.

ამგვარად, რომაელებმა თავიანთთვის ახალი ღვთაება შექმნეს, თანაც სხვადასხვა სახით და მის თაყვანისცემას შეუდგნენ. ამჯერად მათი ყველა ღმერთი ერთ "deus pantheus"-ში შეერთდა, რომელიც, უძრავი და მიუწვდომელი, მსოფლიოს მართავდა დაბალი რანგის ურიცხვი მორჩილი "ღმერთების" მეშვეობით, რომლებიც წარმოადგენენდნენ მორწმუნეთა ვედრებებს, მადლობებსა და აღთქმებს. რელიგიის ამ ფორმამ იარსება რომის ქრისტეანობასთან შეერთებამდე.

ახალი ღმერთების მიღებით, რომელსაც ხალხი შიშით შეჰყურებდა, რომში კიდევ უფრო განვითარდა ცრურწმენები და ჯადოქრობა. კერპთაყვანისმცემლობა და ჯადოსნობა ერთ განუყოფელ მთლიანობას ქმნიან. კერპთაყვანისმცემლობა გამსჭვალული იყო ჯადოსნობით.

ამ პერიოდის რომში ყველგან ვხვდებით რწმენას ამინდის ზებუნებრივი ცვალებადობისადმი, მოსავლიანობისადმი, სასიყვარულო ჯადოებისა და სასმელებისადმი; რწმენას მაქციებისადმი, შეფუცვებისა და მიცვალებულთა გამოძახებისდმი და ა. შ. შუასაუკუნეების რომში ამგვარი ჯადოსნობისთვის უკვე კოცონზე წვავდნენ. ყოველი ასეთი ცრუმორწმუნე გამუდმებულ ძრწოლაში იყო, ადამიანებს ეშინოდათ ყოველი ხმის, თვალისცემის, ჯადოქრობის, სისხლის მწოველი ვამპირების, მაქციებისა და ა. შ. იგონებდნენ ათასგვარ საშუალებებს ჯადოქრობის წინააღმდეგ, რომელთა შორის უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭებოდა "ამულეტებს", სხვადასხვა სამხრეებსა და საბეჭურებს, რომლებითაც ცრუმორწმუნენი თავიდან ფეხებამდე იმოსებოდნენ.

ამ დროის დამახასიათებელ ნიშანს წარმოადგენს ათასგვარი მონათხრობი კუდიანებსა (ჯადოქრებზე) და ვამპირებზე. იმ დროს მიცვალებულთა გამოძახებისადმი რწმნა ურყევად იყო გამჯდარი რომის მოქალაქეებს შორის.

ქრისტეანთა დევნა რომში შეწყდა მხოლოდ 311 წელს, როდესაც იმპერატორმა გალერიუსმა, სარეცელს მიჯაჭვულმა სიკვდილის წინ, რომის კურიასთან შეთანხმებით, ხელი მოაწერა ედიქტს, რომელიც კრძალავდა ქრისტეანთა შემდგომ დევნას.

მისი სიკვდილის შემდეგ რომში ქრისტეანთა მდგომარეობის შემდგომ გამყარებას ხელი შეუწყო კონსტანტინე დიდმა, რომელიც მიხვდა ყველა მხარის ქრისტეანთა ერთობის უდიდეს ძლიერებას. კონსტანტინემ, რომელმაც თავი დააღწია გალერიუსთან გამყიდველურ ტყვეობას, ქრისტეანთა პარტიასთან დაზავება გადაწყვიტა.

ქრისტეანობის დახმარებით ის იმედოვნებდა იმპერიის ყველა ერის შემომტკიცებას, რომლებიც მისი გულისთვის ცეცხლშიც წავიდოდნენ, ის იმედოვნებდა, რომ მოიპოვებდა მოკავშირეებს არა მარტო მამათა გადმოცემებით შთაგონებულთა შორის, არამედ, - და ეს მნიშვნელოვანია, ურყევ მოკავშირეებს ყველა რეგიონში. და მანაც გადაწყვეტილება მიიღო. საომარი მოქმედებები, რომელთა შესახებ ქვემოთ იქნება საუბარი, სრული წარმატებით დააგვირგვინებს მის გეგმებს.

მაგრამ ის არასოდეს მიახლებია საეკლესიო სარიტუალო მხარეს და ნათლობა მხოლოდ სასიკვდილო სარეცელზე მწოლიარემ მიიღო.

როდესაც რომის კურიამ ჭორი გაავრელა, თითქოსდა კონსტანტინემ მოკლა თავისი შვილი კრისპე და ბრძანება გასცა აბანოში ჩაეხრჩოთ თავისი პირველი მეუღლის დედა ფაუსტა, რომელიც მისი სამი შვილის ბებია იყო, ხალხის უკმაყოფილება იმითი გამოიხატა, რომ სასახლის კარიბჭეზე მიაკრეს პასკვილი, რომელშიც კონსტანტინეს მეფობას ადარებდნენ ნერონს. პირველ მომენტში იმპერატორმა მოინდომა სასტიკად ეძია შური ხალხზე, მაგრამ შემდგომ, ძმებთან თათბირის შედეგად, გადაწყვიტა დაემხო რომი და პირველხარისხოვანი ქალაქიდან მეორეხარისხოვან ქალაქამდე ჩამოექვეითებინა, რის გამოც იმპერიის დედაქალაქი რომიდან ბიზანტიაში გადაიტანა (325 წ.).

მაშინ დადგა ეკლესიისა და სამეფო ხელისუფლების შერწყმის ხანა. თუმცა კონსტანტინეს საქმიანობა არ ყოფილა იმ ადამიანის საქმიანობა, რომელიც ქრისტეანობისკენ მოექცა; ის არ ყოფილა პროზელიტი, არამედ მხოლოდ მფარველი, რომელიც ყოველთვის როდი ხელმძღვანელობდა რელიგიური საწყისებით. ის მხოლოდ ფასდაუდებელ მხარდაჭერას უცადებდა თავის ახალ მოკავშირეებს ან კიდევ ავლენდა სახელმწფიო მმართველის მიუკერძოებლობას რელიგიის ორივე ფორმებისადმი. არქი-მოგვის (pontifex maximus) რანგში ის აშენებდა წარმართულ ტაძრებს და რჩევისთვის ორაკულებსაც მიმართავდა. ახალი ქალაქის საფუძვლის ჩაყრისას ის თაყვანს სცემთა ფორტუნის ქანდაკებას. მსხვერპლშეწირვების განუხრელი მიმდევრობა და წარმართული ტაძრების მშენებლობა, თითქოსდა, იმაზე მიანიშნებდა, რომ მას მხოლოდ რელიგიათა უფლებების გათანაბრება სურდა. ძველი იმპერატორების დარად ის საკუთარ თავს "ღმერთს" უწოდებდა და ბრძანებაც კი გასცა მოეჭრათ სამასხოვრო მედალიონი, რომელზეც იესუ ქრისტეს მონოგრამასთან ერთად მისი, როგორც "ღვთაების" ტიტული იხილვებოდა. სხვა მედალზე ის გამოსახულია ღრუბლებს ზემოთ მზის ეტლში მჯდომარე, საითკენაც მას ამაღლებს ზეციური ხელი. მაგრამ ყველაზე კარგად კონსტანტინოპოლის დამაარსებელის განწყობას ახასიათებს დიდი 120 ფუტიანი სვეტი. მის წვერზე მდებარეობდა ქანდაკება, რომელიც ერთ პირში აერთებდა მზეს, მაცხოვარს და იმპერატორს.

რომაელთა მიერ კონსტანტინოპოლის დაპყრობის შემდეგ, გამარჯვებულთა და დამარცხებულთა ურთიერთობა იმწამსვე გართულდა, რამაც ისინი ურთიერთსიძულვილამდე მიიყვანა. ბერძენი ძნელად ურიგდებოდა რომის უღელს და მხოლოდ იმითღა იმშვიდებდა თავს, რომ კულტურულ მიმართებაში განუზომლად მაღლა იდგა თავის დამპყრობზე და ლიტერატურულ სარბიელზეც სძლევდა მას.

რომის კურიის სანუკვარი ოცნება თავისი ძალაუფლებისთვის დაემორჩილებინა აღმოსავლეთის ეკლესია ზუსტად ასეთივე გაღიზიანებას იწვევს საეკლესიო სფეროში. რომის ეპისკოპოსის ზეწოლა, რომელიც თავს პაპს უწოდებს, ძლიერ უკმაყოფილებას და საყოველთაო წინააღმდეგობას ხვდება. აღმოსავლელი პატრიარქები რომის ეპისკოპოსს ქედმაღლობასა და ყალბ პატივმოყვარებას საყვედურობენ, მიანიშნებენ მას თავის იმ თვისებებზე, რომელიც ქრისტეანული სულისკვეთების საწინააღმდეგოა.

მეორეს მხრივ რომის პატრიარქი ყურადღებას არ აქცევს პროტესტებს და აგრძელებს თავისი პრეტენზიების დაფუძნებას გაყალბებული ისტორიისა და კანონიკის საფუძველზე.

ეს უცერემონიობა და კადნიერება კიდევ უფრო აღიზიანებს აღმოსავლელ ეპისკოპოსებს. ასეთი ვითარების წყალობით, რომისა და აღმოსავლეთის ეკლესიათა შორის საწესჩვეულებო განსხვავებები კიდევ უფრო ღრმავდება. ამგვარი განსხვავების მიუხედავად, ქრისტეანული სიყვარული მაინც სძლევს მეტოქეობას და მხოლოდ მისი წყალობით ეკლესია ცხრა საუკუნის განმავლობაში ერთ, მართლმადიდებლურ-კათოლიკე ეკლესიად რჩება... განხეთქილებაზე არავის უფიქრია; პირიქით, მისი ეშინოდათ! IX საუკუნემდე არ წამოჭრილა საკითხი კანონიკურ ან საწესჩვეულებო სხვაობათა გამო; ეს ყველაფერი საეკლესიო კრებებზე რეგულირდებოდა. მაგრამ IX საუკუნეში ქრისტეანული სიყვარულის საკვრელები მოეშვა, მეტოქეობამ თავისი გაიტანა და განხეთქილებაც მომწიფდა. კათოლიკე (საყოველთაო) ეკლესიის განხეთქილება იყოფა ორ პერიოდად: პირველი IX საუკუნისა, და საბოლოო XI საუკუნისა.

სანამ საეკლესიო განხეთქილების ისტორიის მიმოხილვას დავიწყებდეთ, მოდი, ჩვენი მზერა მივაპყროთ წარსულს, რათა გამოვარკვიოთ, მაინც რას ეფუძნებოდა რომის პატრიარქის პრეტენზიები, რომელიც კათოლიკე (საყოველთაო) ეკლესიის მეთაურობას ელტვოდა.

 
TOP. GE
Назад к содержимому | Назад к главному меню