განმარტებანი - ქრისტეს სასწაულები და იგავები - 8 - აპოკალიფსისი

Перейти к контенту
სწავლანი > განმარტებანი
იგავები სიმდიდრეზე და ადამიანის დამოკიდებულებაზე მატერიალურ ღირებულებებთან
მატერიალური სიმდიდრე
დეკანოზ ლევ ლიპეროვსკის წიგნიდან: "ქრისტეს სასწაულები და იგავები" (Чудеса и притчи Христовы)


შინაარსი:

ლუკა მახარობელთან მოცემულია იგვები სიმდიდრეზე, მაგრამ ყოველ მათგანს თავისი განსაკუთრებული სიუჟეტი გააჩნია, რომლებიც თავისი შინაარსით და საზოგადო დასკვნებით თემათა ერთ ჯგუფად ერთიანდება. ეს არის იგევები იმის შესახებ, თუ როგორი დამოკიდებულება მართებს ადამიანს მატერიალურ ღირებულებებთან და რა მოსდის ადამიანის სულს, რომელსაც ვერ გაუგია სიმდიდრის ჭეშმარიტი აზრი. ეს იგავებია: "უდარდელ მდიდარზე", ერთი მდიდარი ადამიანის "ურწმუნო მმართველზე" და "მდიდარსა და ღარიბ ლაზარეზე".
 

იგავი უდარდელ მდიდარზე

(ლუკა 12:15-21)

უფალი ყველას აფრთხილებდა მატერიალური სიმდიდრისადმი მიდრეკილების მავნებლობაზე. "და უთხრა მათ: ფხიზლად იყავით და ეკრძალეთ ანგარებას, ვინაიდან კაცს შეიძლება ყველაფერი უხვად ჰქონდეს, მაგრამ სიმდიდრით როდი ცოცხლობს იგი. და უთხრა მათ იგავი: ერთი მდიდარი კაცის ყანაში ზღვა მოსავალი მოვიდა; საგონებელში ჩავარდნილმა თქვა: რა ვქნა, სად წავიღო ამდენი მოსავალი? და გადაწყვიტა: აი, რას ვიზამ: დავშლი ჩემს ბეღლებს, უფრო დიდებს ავაგებ, და იქ შევინახავ მთელ ჩემს მოსავალს და სარჩო-საბადებელს. და ვეტყვი ჩემს სულს: სულო, მრავალი სიკეთე გაქვს დაგროვილი და მრავალი წლის სამყოფი; განისვენე, ჭამე, სვი და იმხიარულე. უთხრა მას ღმერთმა: უგუნურო, ამაღამვე ამოგართმევენ სულს: ვისღა დარჩება შენი სარჩო-საბადებელი? ასე მოუვა ყველას, ვინც თავისთვის იხვეჭს სიმდიდრეს და არა ღმრთისათვის" (ლუკა 12:15-21).

ამ იგავის მიხედვით, მატერიალური კეთილდღეობა მხოლოდ მაშინ შეიძლება დადებითი მნიშვნელობისა იყოს ადამიანის ცხოვრებაში, თუკი მას თან სდევს ამ სიმდიდრის მომხვეჭელისა და მფლობელის სულიერი ზრდა. თუკი ადამიანი სიმდიდრეს აგროვებს "შავი დღისთვის", ეგოისტურად მხოლოდ საკუთარ თავზე ფიქრობს, საკუთარ პირად კომფორტზე, უდარდელ მხიარულებაზე და "მრავალ წელზე გათვლილ" უზრუნველ ცხოვრებაზე, მაშინ მის მიერ სიმდიდრის დაგროვება ნამდვილი უგუნურებაა, რადგან ადამიანის მიწიერი ცხოვრება იმდენად მყიფეა, რომ შეიძლება უეცრად შეწყვიტოს სიკვდილმა მოულოდნელი ავადმყოფობით ან გაუთვალისწინებელი შემთხვევით. მაშ, ვისღა დარჩება მაშინ "საკუთარი თავისთვის" დაგროვილი მთელი სიმდიდრე?

ამგვარი ეგოისტური მატერიალური სიმდიდრის დაგროვების უაზრობა, თავის დროზე აოგნებდა ბრძენს სოლომონსაც და წარმართ მოაზროვნე სენეკასაც. სოლომონი ბრძანებს: "... ყოველი ამაოა, ქარების დევნა. და მოვიძულე ყოველივე ნაღვაწი ჩემი, რაც მიღვაწია ამ მზისქვეშეთში, და რაც სხვას უნდა დავუტოვო, ჩემს შემდგომ მოსულს. არავინ უწყის, ვის შეხვდება ჩემი ნაღვაწი, ბრძენს თუ უგუნურს, რაიც სიბრძნით მომიღვაწია ამ მზისქვეშეთში? აჰა, კიდევ ამაოება..." (ეკლეზიასტე 2:17-19).

ხოლო სენეკა ერთი მდიდარი ნაცნობის გარდაცვალებასთან დაკავშირებით წერდა: "რაოდენი უგუნურებაა დაგეგმო ცხოვრება. ჩვენ ხვალინდელი დღის დაგეგმვაც კი არ ძალგვიძს. როგორია მათი უგუნურება, ვინც შორეული მომავლით თავს ინუგეშებს... "მე ვიყიდი, მე ავაშენებ, მე გავასესხებ, მე უკან ავიღებ და შემდეგ, სიბერესა და დაღლილობაში განცხრომით ვიცხოვრებ"". მაგრამ ძველებმა არ იცოდნენ, რომ მატერიალურ სიმდიდრეს და მასზე ზრუნვას მხოლოდ მაშინ აქვს აზრი და მარადიული მნიშვნელობა, როდესაც ის კეთდება ღმრთის სახელით, როდესც ადამიანი მიწიერ სიმდიდრეს არა თავის, არამედ ღმრთის საკუთრებად მიიჩნევს, საკუთარ თავს კი - მხოლოდ მმართველად, რომელსაც პასუხისგება უწევს. და აქ თავისთავად "მატერია" კი არ არის მნიშვნელოვანი, არამედ ის, თუ როგორ იღვწის ადამიანი ამ მატერიაზე, ზრდის თუ არა მასზე ზრუნვის დროს იმ სიმდიდრეს, რომელიც მარადიულია?

ასე რომ, თავისთავად მატერიალური "სიმდიდრე" - არც სიკეთეა და არც ბოროტება. მაგრამ ის შეიძლება ცოცხალი "ძალა" გახდეს, რომელსაც შეუძლია ადამიანი წარმართოს ან სიკვდილის ან კიდევ სიცოცხლისკენ, იქიდან გამომდინარე, თუ როგორი ხელი შეეხება მას. უგუნურია ის, - ბრძანებს ქრისტე,- ვინც "თავისთვის იხვეჭს სიმდიდრეს და არა ღმრთისათვის".

 

მატერიალური სიმდიდრე
იგავი უსამართლო მოურავზე

(ლკ.16:1-14)

"იყო ერთი მდიდარი კაცი, - თქვა ქრისტემ, - და ჰყავდა მოურავი, რომელიც დააბეზღეს მის წინაშე, შენს ქონებას ანიავებსო. მოიხმო იგი და უთხრა: ეს რა მესმის შენზე? ჩამაბარე შენი სამოურაოს ანგარიში, რადგანაც ამიერიდან აღარ გიწერია მოურაობა. მაშინ მოურავმა თავის თავს უთხრა: რა ვქნა? აგერ ჩემი ბატონი მოურაობას მართმევს: თოხნა მე არ შემიძლია და თხოვნა კი მერცხვინება. თუმცა ვიცი, რაც უნდა ვქნა, რომ თავის ჭერქვეშ მიმიღოს ხალხმა, როცა მოურაობას ჩამომართმევენ. მოიხმო სათითაოდ თავისი ბატონის მოვალენი და ჰკითხა პირველს: რამდენი გმართებს ჩემი ბატონისა? მან მიუგო: ასი კასრი ზეთი. და უთხრა მას: აჰა, ინებე შენი თამასუქი, დადექი სასწრაფოდ და დაწერე ორმოცდაათი. ახლა მეორეს ჰკითხა: შენ რამდენიღა გმართებს? და მან მიუგო: ასი კოდი პური. და უთხრა მას: აჰა, ინებე შენი თამასუქი და დაწერე ოთხმოცი. შეაქო ბატონმა ორგული მოურავი: ფხიანად მოიქეციო; ვინაიდან ამ სოფლის ძენი თავიანთ მსგავსთა შორის უფრო ფხიანნი არიან, ვიდრე ნათლის ძენი. ამიტომაც გეუბნებით, შეიძინეთ მეგობრები უსამართლო სიმდიდრით, რათა, როდესაც გაღარიბდებით, მიგიღონ საუკუნო სამყოფელში..."

ამ იგავის ტექსტი და მისი სიმბოლური მნიშვნელობა ყოველთვის სირთულეს წარმოადგენდა ახალი აღთქმის ეგზეგეტთათვის. ღვთის სიტყვის ისეთ ავტორიტეტულ კომენტატორთან, როგორიც არის წმ. იოანე ოქროპირი, ამ თხრობის ზოგიერთი დეტალი ერთგვარად გაბუნდოვანებულია, მაშინ როდესაც სხვა დეტალებს ის განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს. დასავლურ მეცნიერებაში არცთუ იშვიათად გამოითქმებოდა ვარაუდი, რომ ტექსტი: "შეიძინეთ მეგობრები უსამართლო სიმდიდრით, რათა, როდესაც გაღარიბდებით, მიგიღონ საუკუნო სამყოფელში", ჯერ კიდევ ძველი დროიდანვე იყო დამახინჯებული გადამწერებისა და მთარგმნელების მიერ, მაშინ როდესაც სწორედ ეს ტექსტია მთელი იგავის ქვაკუთხედი და, სწორედ აქედან მომდინარეობს მისი გაგების სირთულეც.

მაგრამ, მეცნიერ ფილოლოგთა ანალიზის შედეგად ეს სკეპტიკური ვარაუდი არ დადასტურდა, თუმცა სიტყვები "უსამართლო" და "ორგული" ბერძნულად გადათარგმნილია ერთი და იმავე სიტყვით: "და შეაქო ბატონმა ორგული მოურავი... შეიძინეთ მეგობრები უსამართლო სიმდიდრით..." ამ სიტყვის იგივე ფუძე გამოყენებულია ცნებისადმი "ორგული" შემდგომ 10-ე და 11-ე მუხლებში.

მარტო ამ ვითარების გამო, შეუძლებელია დავუშვათ, რომ აქ იყოს ძველ გადამწერთა "შეცდომა". როგორც ბერძნულად, ისევე სხვა ენებზე (ლათინურად, სლავურად, ინგლისურად, ფრანგულად და სხვა) - ჩვენს მიერ განსახილველ ტექსტს იგივე აზრი და მნიშვნელობა გააჩნია.

რაც შეეხება მთელი იგავის შინაარსს, ის ძალიან მარტივია და მისაწვდომია საზოგადო გაგებისთვის. ცხოვრებისეული აზრით "მდიდარი ადამიანის", "ორგული მმართველების", "მევალეების" სახეები და ასევე იმისაც, როგორც ისინი იქცეოდნენ, ჩვეულებრივი უნდა ყოფილიყო და სრულიად ნათელიც ქრისტეს ყველა მსმენელისთვის. მაგრამ იგავის სიმბოლური აზრი ყველასთვის როდი იყო მისაწვდომი. მაგალითად, როდესაც ეს ყველაფერი ისმინეს ფარისევლებმა, ქრისტეს სიტყვებს დასცინეს: "ისმენდნენ ყოველივე ამას ვერცხლისმოყვარე ფარისევლები და დასცინოდნენ მას" (ლკ. 16:14).

მაგრამ, მაინც, რაში მდგომარეობს ამ იგავის სიმბოლური აზრი? მისი მნიშვნელობა იხსნება იესუ ქრისტეს ბოლო სიტყვებში, კერძოდ: "ამიტომაც გეუბნებით, შეიძინეთ მეგობრები უსამართლო სიმდიდრით, რათა, როდესაც გაღარიბდებით, მიგიღონ საუკუნო სამყოფელში" (მ. 9). "მცირედში სანდო დიდშიც სანდოა. და მცირედში უნდო დიდშიც უნდოა. თუ ამ ცრუ და უსამართლთ სიმდიდრეში უნდონი იყავით, ჭეშმარიტს ვინ განდობთ თქვენ?"

მაცხოვრის ამ გამონათქვამების გასაგებად უპირველეს ყოვლისა აუცილებელია დავადგინოთ ძირითადი ცნებების აზრი - რას ნიშნავს "უსამართლო სიმდიდრე", და რას - "ჭეშმარიტი სიმდიდრე"?

მთაზე წარმოთქმული ქადაგების მიხედვით, მიწიერი მატერიალური სიმდიდრე უპირისპირდება სულიერ, ზეციერ სიმდიდრეს. მიწიერი - დროებითია, წარმავალია, შედეგად, - არა ჭეშმარიტია. ზეციერი კი - მარადიულია. მიწიერი სიმდიდრე ისეთია, რომ უკეთესი იქნებოდა მასზე საერთოდ უარი გვეთქვა, რადგან დიდი იქნება ის თუ მცირე, სულერთია, ყოველთვის შეიცავს ცოდვის ელემენტს. უკვე მარტო ეს ვითარება, რომ მდიდრების გვერდით ყოველთვის არსებობენ ღარიბები, ღატაკნი, უპოვარნი და მშიერნი, რომელთაც, მდიდრები, უმეტესწილად, ვერც ამჩნევენ, ან ცდილობენ არ შეამჩნიონ, ბრმები და ყრუნი არიან სხვათა გაჭირვებისადმი, ყოველგვარ მიწიერ სიმდიდრეს "უსამართლოს" ხდიან. ამიტომაც თქვა ქრისტემ: "ნუ იუნჯებთ თქვენს საუნჯეს ამ ქვეყნად, სადაც ჟანგი და მღილი ღრღნის მას, და სადაც მპარავნი თხრიან და იპარავენ. არამედ დაიუნჯეთ თქვენი საუნჯე ზეცად, სადაც ვერც ჟანგი და ვერც მღილი ვერა ღრღნის მას, და სადაც მპარავნი ვერ თხრიან და ვერ იპარავენ. ვინაიდან სადაც არის საუნჯე თქვენი, იქვე იქნება გული თქვენი" (მათე 6:19-21).

ფული, ნივთები, ძვირფასეულობა და მათთან დაკავშირებული საქმეები და აზრები ყოველთვის იზიდავენ ადამიანს მიწიერისკენ, ასნებოვნებენ სულს ვერცხლისმოყვარეობით, ართმევენ სულიერ თავისუფლებას, ამახინჯებენ გულის ცხოვრებას და ამიტომაც გზას უღობავენ სულიერი ამაღლებისკენ.

ეს ნათელია თვით ქრისტეს სიტყვებიდან, რომელიც ერთ მდიდარ ყმაწვილს უ თხრა: "იესომ მიუგო მას: თუ გინდა, რომ სრულქმნილი იყო, წადი, გაყიდე, რაც გაბადია, მიეცი გლახაკთ, და გექნება საუნჯე ცაში; მერე მოდი და გამომყევ მე" (მათე 19:21).

როგორც ცნობილია, ახალგაზრდამ საკუთარ თავში ვერ გადალახა მიდრეკილება თავისი "სიმდიდრისადმი", მან მისი სული ქვემოთკენ მიიზიდა, და ყმაწვილმაც, უარი თქვა რა სრულყოფილების იდეალზე, დამწუხრებულმა ზურგი აქცია ქრისტეს. მაშინ უფალმა უთხრა მოწაფეებს: "ჭეშმარიტად გეუბნებით თქვენ: მდიდარი ძნელად თუ შევა ცათა სასუფეველში. ამასაც გეუბნებით თქვენ: აქლემი უფრო ადვილად გაძვრება ნემსის ყუნწში, ვიდრე მდიდარი შევა ღვთის სასუფეველში" (მათე 19:23-24). "მოწაფეებს გაუკვირდათ ეს სიტყვები, ხოლო მან ხელახლა მიუგო და უთხრა მათ: შვილებო, რარიგ ძნელია სიმდიდრის მოყვარულთათვის ღმრთის სასუფეველში შესვლა" (მარკოზი 10:24).

ახლა, მაცხოვრის ამ სიტყვების შემდეგ, რომელ მიწიერ სიმდიდრეს შეიძლება ადამიანმა უწოდოს "თავისი" და "სამართლიანი"?

მეტიც, ვიკითხოთ რა არის "უსამართლო სიმდიდრე"? ამ ცნების არსი მდგომარეობს არა ამა თუ იმ ქონების მატერიალურ ხარისხში ან რაოდენობაში, არა იმაში, რაც ადამიანს აქვს, არამედ იმაში, თუ როგორ სარგებლობს იმით, რაც აქვს. თუ ის თავის ადგილ-მამულსაც კი არ მიიჩნევს პირად ქონებად, არამედ ღმრთისად, და თუკი ამ მამულს იყენებს არა პირადი ინტერესებისთვის, არამედ ქრისტეს მცნებების აღსასრულებლად, მაშინ ის, ხილული, მატერიალური საგნების გამოყენებით ცაში იგროვებს სიმდიდრეს. ის მოიხვეჭს სულიწმიდის მადლს, როგორც ბრძანებდნენ წმიდა მამები. და აი ეს სიმდიდრე არის სწორედ ჭეშმარიტი სიმდიდრე, სამართლიანი, მარადიული, არა "უცხო" მისი მფლობელისთვის, არამედ "საკუთარი", სამარადისოდ განუყოფელი.

"ჭეშმარიტი სიმდიდრე" და "უსამართლო სიმდიდრე" თავისი არსით ურთიერთსაწინააღმდეგოა. მათ შორის შეუძლებელია კომპრომისი. ქრისტემ თქვა: "არცერთ მსახურს არ შეუძლია ორი ბატონის მონობა: რადგან ან ერთს შეიძულებს და მეორეს შეიყვარებს, ან კიდევ ერთს შეითვისებს და მეორეს შეიზიზღებს. ვერ შესძლებთ ღმერთსაც ემონოთ და მამონასაც" (ლუკა 13:13; მარკოზი 6:24).

ამბობენ, რომ ასურელები თაყვანს სცემდნენ კერპს, რომელსაც "მამონა" ერქვა და მათი ცრურწმენის მიხედვით სიმდიდრის მფარველი იყო. სწორედ აქედან თვით სიმდიდრეზე გადაიტანა უფალმა ეს ტერმინი და მას ასევე კერპთაყვანისმცემლობის აზრიც შერთო. ამგვარად განისაზღვრება მთელი გამოთქმის: "უსამართლო მამონის" აზრიც. ეს ნიშნავს სიმდიდრეს, რომელიც მისდამი მიდრეკილების გამო, ვითარც კერპთაყვანისმცემლოება, უსამართლო, ბიწიერი და ცოდვილი გახდა.

მოკლედ, გავარკვიეთ რა მატერიალური "სიმდიდრის" ქრისტიანული აზრი, უფრო გაგვიადვილდება იგავის მთელი სულიერი სიმბოლიკის გააზრება.

უსამართლო მოურავი "ანიავებდა" თავისი ბატონის ქონებას - ეს ნიშნავს - ის მისდამი მინდობილ ღმრთის ნიჭებს თავისი ნებით განკარგავდა, და არა ღმრთის მცნებების მიხედვით, მოქმედებდა არა თავისი უფლის პრინციპებთან შესაბამისად, რომელმაც თქვა: "ვინც ჩემთან არაა, ჩემს წინააღმდეგაა; და ვინც ჩემთან არა კრებს, - ფანტავს", არამედ საკუთარი ჭკუითა და სურვილებით.

მეორე მხრივ - როდესაც უსამართლო მოურავმა თავის მევალეებს აპატია თავისი ბატონის ვალები, ამით არა გაკიცხვა, არამედ შექება დაიმსახურა. "შეაქო ბატონმა ორგული მოურავი: ფხიანად მოიქეციო".

საკუთრების ცხოვრებისეული, წმიდად მიწიერი, არასულიერი გაგებით, მოურავი არაპატიოსნად მოიქცა, რადგან იურიდიული ფორმულით "ზიანი მიაყენა მისდამი ნდობით აღჭურვილი პირის საკუთრებას", ხოლო სულიერ პლანში, როგორც აღმოჩნდა, სწორად მოიქცა, რადგან თავისი ბატონის მონებს მდგომარეობა შეუმსუბუქა. და როგორც ჩანს, ამაზე სრული უფლება ჰქონდა, რადგან ჯერ კიდევ არ იყო გადაყენებული თანამდებობიდან და ჯერაც არ ჩამორთმეოდა უფლებამოსილებები.

"ვალები" - სიმბოლურად ნიშნავს ცოდვებს. მევალეებისადმი ცოდვების მიტევებით, მოურავმა, შესაძლოა, მთელი თავისი საქმიანობის განმავლობაში პირველად აღასრულა საქმე თავისი ბატონის სულისკვეთებით და ამით თავისი ცოდვების მიტევებისა და ღმრთის სასუფეველში "მარადიული სავანის" დამკვიდრების იმედიც მოიპოვა, სადაც მიმტევებელი და მიტევებული, არასახისმოყვარე მსაჯულის წინაშე ერთმანეთს შეხვდებიან როგორც მეგობრები.

"თქვენ ჩემი მეგობრები ხართ, - უთხრა ერთხელ ქრისტემ თავის მოწაფეებს, - თუ ასრულებთ იმას, რაც გამცნეთ" (იოანე 15:14).

"მეგობრები" "მარადიულ სავანეებში" - ეს რა თქმა უნდა, ქრისტეს მეგობრებია, რომლებმაც თავიანთ მიწიერ ცხოვრებაში მისი მცნებები აღასრულეს და სიმდიდრე ზეცაში დაიუნჯეს.

მაგრამ, მაინც შეიძლება დავსვათ კითხვის ნიშანი - შეეძლო თუ არა უსამართლო მოურავს მიეტევებინა ცოდვები, რომლებიც უშუალოდ მის მიმართ არ იყო ჩადენილი, არამედ მისი ბატონის მიმართ? თუკი ამ ცოდვებს წმიდად სულიერად გავიგებთ?

ამაზე შეიძლება ვუპასუხოთ, რომ მოურავი, მოცემულ შემთხვევაში, იქცევა ისე, როგორც იქცევიან ქრისტეს მოციქულთა უფლებამოსილი მემკვიდრეები, რომლებიც სინანულის საიდუმლოში ყოველ მონანულ ცოდვილს - ცალკე, თავიანთ ცოდვებს მიუტევებენ, რომლებიც მათ ღმრთისა და მოყვასის წინააღმდეგ ჩაიდინეს.

ამრიგად, მიწიერი ნივთები სწორად რომ მოვიხმაროთ, უპირველეს ყოვლისა საჭიროა ისინი პირად საკუთრებად არ ჩავთვალოთ, არამედ ღმრთისად, და ქრისტეს მცნებათა სულისკვეთებით განვაგოთ, ანუ უფრო - ადამიანებს ვაპატიოთ მათი ვალები, ვიდრე სიმკაცრით მოვთხოვოთ მათ თავიანთი შეცოდებებისთვის.

წმ. იოანე ოქროპირი ამ იგავის განმარტებაში განსაკუთრებულად არის ამხედრებული "უსამართლო სიმდიდრით შეძენილი მეგობრების" შესახებ ქრისტეს სიტყვების არასწორი გაგების წინააღმდეგ, თითქოსდა ქრისტე ასწავლიდა, რომ საკმარისია ღარიბებს რაღაც ნაწილი მიუგდო ნაძარცვიდან და ნაპარავიდან, რომ ეს ღარიბები, ამ ნაწყალობევით გახარებულები, დამნაშავეებს ცათა სასუფეველში შეიყვანენ, ანუ ღმერთს შეევედრებიან დაუმკვიდროს მათ სამოთხის სავანენი.

"ყურადიღეთ თქვენ, ვინც მკვლელობებით ცდილობთ, ქველმოქმედება გაუწიოთ ახლობელთ, და იღებთ საფასეს ადამიანთა სულებისა. ეს იუდეველთა მოწყალებაა, ანდა, უკეთ რომ ვთქვათ - სატანისეული! არიან, ჭეშმარიტად ახლაც არიან ისეთები, ვინც ძარცვავენ უამრავ ადამიანს და თავს იმით იმართლებენ, რომ ათ ან ას ოქროს ჩაყრიან შესაწირავში. სწორედ მათზე ამბობს წინასწარმეტყველი: "ცრემლით აფარვინებთ სამსხვერპლოს" (მალაქ. 2:13). არ სურს ქრისტეს იკვებოს მომხვეჭელობის და ანგარების ნაყოფით, არ ღებულობს იგი ამგვარ საკვებს. რად შეურაცხყოფ მეუფეს უწმიდური შესაწირავით?" (ჰომილიები მათეს სახარებაზე. ჰომილია 85-ე, § 3).

დასასრულ, განსაკუთრებულ ყურადღებას იპყრობს მაცხოვრის ბოლო სიტყვები: მაშ, "თუ ამ ცრუ და უსამართლთ სიმდიდრეში უნდონი იყავით, ჭეშმარიტს ვინ განდობთ თქვენ? ანდა თუ სხვისაში უნდონი იყავით, თქვენსას ვინ მოგცემთ?" (ლუკა 16:11-12).

ერთი შეხედვით ეს სიტყვები პარადოქსალურია. ჩვეულებრივ ცხოვრებაში სხვა რამ გვესმის, ანუ თუკი ვინმე თავის მცირე მეურნეობას ვერ უძღვება, ვინ მიანდობს მას უფრო დიდს, საზოგადოს, სახალხოს, რომელის პირადად მას არ ეკუთვნის და "სხვისია"? მაგრამ საქმეც იმაშია, რომ ცათა სასუფევლის შესახებ ქრისტეს სწავლებაში, მიწიერი სიმდიდრე (ანუ, რაც იგივეა - მეურნეობა) ყოველთვის დროებითია, "ანგარიშგებადია", შედეგად, "უცხოა", მაშინ როდესაც ზეციური სიმდიდრე (ან საგანძური) - მარადიულია. ზეციური საგანძური ადამიანს სამარადისოდ რჩება - ამიტომაც არის ის "მისი", "საკუთარი", რომელიც მას არ წაერთმევა უკუნითი უკუნისამდე.
ლაზარე და მდიდარი
იგავი მდიდარსა და ღარიბ ლაზარეზე

(ლკ.16:19-31)

"იყო ერთი მდიდარი კაცი, - თქვა ქრისტემ, - ძოწეული და ბისონი ეცვა და ყოველდღე შლიდა ბრწყინვალე სუფრას. იყო ერთი გლახაკიც, სახელად ლაზარე, რომელიც მის ჭიშკართან ეგდო, მთლიანად დაწყლულებული. ნატრობდა მდიდრის ნასუფრალით მოეკლა შიმშილი; ხოლო ძაღლები მოდიოდნენ და ლოკავდნენ მის წყლულებს..."

ამ იგავს განსაკუთრებული ადგილი უკავია უფლის ყველა სხვა იგავს შორის. ის აღსანიშნავია იმით, რომ თავის სიმბოლოებში ოდნავ გადაგვიწევს ადამიანის საიქიო ცხოვრების საიდუმლოს ფარდას. მაგრამ, თავის პირველ სიტყვებში, ის დედამიწაზე კაცთა შორის ურთიერთობაზე მსჯელობს. აქ "მდიდარი" განასახიერებს ღმრთისადმი ურწმუნო ყველა ადამიანს ან, შესაძლოა, მორწმუნეებსაც, ოღონდ, რომლებსაც არ სურთ დაემორჩილონ ღმრთის სჯულის მცნებებს. ეს ადამიანები მიწიერი სიკეთეებით ეგოისტურად სარგებლობენ, მხოლოდ საკუთარი სურვილების დასაკმაყოფილებლად, და სრულიად არ ფიქრობენ სხვა ადამიანებზე და ასევე იმ მისაგებელზე თავიანთი უდარდელი და ცოდვილი ცხოვრებისთვის, საიქიოში რომ ელით.

"ისინი, - როგორც ამბობს მართალი იობი, - განლევენ განცხრომით თავიანთ დღეებს და ანაზდეულად ჩახდებიან შავეთში; ღმერთს ეუბნებიან: ჩამოგვეცალე! არ გვსურს ვიცოდეთ შენი გზებიო; რა არის ყოვლადძლიერი, რომ ვემსახუროთ? რას გვარგებს, რომ ვეხვეწოთო?" (იობი 21:13-15).

მეორე მხრივ, "ღარიბი ლაზარე" განასახიერებს ტანჯულ, ხშირად ყველაზე აუცილებელ მიწიერ სიკეთეებს მოკლებულ კაცობრიობას; სნეულ და ღატაკ ადამიანებს.

შესაძლოა ლაზარა, როგორც თავის დროზე მართალი იობი, სულში ღმერთს თავის ტანჯვათა აზრსა და მიზეზზე ეკითხებოდა, მაგრამ არასოდეს გმობდა უფალს. თავის ცხოვრებისეულ ჯვარს მორჩილად, მოთმინებით და თავმდაბლობით ატარებდა, ვიდრე სიკვდილამდე.

მაგრამ აი: "მოკვდა გლახაკი და აბრაამის წიაღში აიტაცეს ანგელოზებმა. მოკვდა მდიდარიც და დამარხეს..."

და შემდეგ, როგორც ეს იგავებს ახასიათებს, სიმბოლურ სახეებში, გვეხსნება ადამიანთა, მართალთა და ცოდვილთა საიქიო ურთიერთობების საიდუმლო. ერთი ანგელოზებმა "აბრაამის წიაღში" წაიყვანეს; ხოლო სხვათა სულები, ხრწნადი სხეულის მიწაში დამარხვის შემდეგ, სადღაც ქვესკნელში, ჯოჯოხეთში, "ტანჯვის ადგილას" შთააგდეს.

"და ჯოჯოხეთში, წამებულმა, - ნათქვამია შემდეგ იგავში, - აღაპყრო თვალნი (ცოდვილმა მდიდარმა - "აპოკ." რედ.) და იხილა შორს აბრაამი და ლაზარე მის წიაღში. შესძახა და თქვა: მამაო აბრაამ, მოწყალება მოიღე და მომივლინე ლაზარე, რათა თითის წვერი ჩააწოს წყალში და ენა გამიგრილოს, ვინაიდან ვიდაგები ამ ცეცხლის ალში..."

ძველ ებრაელთა წარმოდგენით, "აბრაამის წიაღი", ეს იყო "ჯოჯოხეთის" საპირისპირო ადგილი; იქ იმყოფებოდნენ მართალთა: აბრაამის, ისააკის, იაკობისა და სხვა ძველაღთქმისეულ წინასწარმეტყევლთა სულები, რომლებმაც დაიცვეს ღმერთსა და ისრაელს შორის დადებული მარადიული აღთქმა და განმათავისუფლებელ მესიას ელოდნენ.

როდესაც ღმერთი ხორების მთაზე ალმოდებული მაყვლოვანიდან ელაპარაკა მოსეს, მას უთხრა: "მე ვარ მამაშენის ღმერთი, აბრაამის ღმერთი, ისაკის ღმერთი, იაკობის ღმერთი" (გამოსვლა 3:6). ხოლო ქრისტე, თავის საუბარში სადუკეველებთან საყოველთაო აღდგომის შესახებ, ამ სიტყვებს ამატებს: "ღმერთი მკვდრებისა კი არ არის, არამედ ცოცხლებისა, რადგანაც ყველა ცოცხალია მისთვის" (ლუკა 20:38).

შეიძლება ითქვას, რომ "აბრაამის წიაღი" ეს არის ღმრთი სასუფევლის კარიბჭე, მაშინ როდესაც, ძველაღთქმისეული "ჯოჯოხეთი" მარადიული განკითხვის კარიბჭეა. ებრაულად "შეოლ" - საერთოდ, მესიის მოსვლისა და საუკუნო სამსჯავროს მოლოდინში მყოფი ყველა მიცვალებულის, მართლებისა და ცოდვილების ადგილსამყოფელს ნიშნავს.

"როდესაც ადგება სახლის პატრონი და ჩაკეტავს კარს, - ბრძანა ქრისტემ, - ხოლო თქვენ, გარეთ მდგომნი, დაიწყებთ კარზე კაკუნს და იტყვით: ბატონო, ბატონო, გაგვიღე; ის კი მოგიგებთ: არ ვიცი, ვინა ხართ და სადაურნი. მაშინ დაიწყებთ ჩივილს: შენს წინაშე ვჭამდით და ვსვამდით, და ჩვენს მოედნებზე გვმოძღვრავდი. მაგრამ ის იტყვის: გეუბნებით, არ ვიცი, ვინა ხართ და სადაურნი; შორს ჩემგან უსამართლობის ყველა მოქმედი. და იქნება იქ ტირილი და კბილთა ღრჭიალი, როცა იხლავთ აბრაამს, ისააკს, იაკობს და ყველა წინასწარმეტყველს ღმრთის სასუფეველში, ხოლო თქვენს თავს - გარეთ გამოყრილთ. მაშინ მოვლენ აღმოსავლეთით და დასავლეთით, ჩრდილოეთით და სამხრეთით და ინახად დასხდებიან ღმრთის სასუფეველში" (ლუკა 13:25-29). ებრაული სიტყვა "შეოლ" - ბიბლიის რუსულ და სლავურ თარგმანებში არსად დაცული არ არის. ის შეესაბამება ლათინურ სიტყვას და ბერძნულსაც და საერთოდ ნიშნავს ყველა მიცვალებულს, მართალთაც და ცოდვილთაც. წარმართთა ბუნდოვან მითოლოგიაში - ეს არის ის, რასაც ეწოდება "აჩრდილთა სამეფო", ოღონდ წარმართულ წარმოდგენებში არ არსებობს მკვდრეთით აღდგომისა და საუკუნო სამსჯავროს მოლოდინი".

განსახილველი იგავის შინაარსის მიხედვით, "შეოლში", ანუ, ვრცელი აზრით, "საიქიო", "მიცვალებულთა სამეფო", მოიცავს "მრავალ სავანეს", ანუ ღმრთის სასუფევლის კარიბჭესა და "გარესკნელის ბნელის", "მარადიული სასჯელის" კარიბჭეებს. ამ ორ ზონას შორის - "დევს დიდი უფსკრული", ასე რომ, "გადმოსვლის მსურველი, - ეუბნება აბრაამი ცეცხლის ალში ჩაგდებულ მდიდარს, - ვერც ჩვენგან თქვენსკენ გადმოვა და ვერც თქვენგან - ჩვენსკენ" (ლუკა 16:26).

მართალთა და ცოდვილთა ურთიერთობა, და ერთის მიერ მეორეთა დახმარება, შეოლში შეუძლებელია; მათ მხოლოდ "შორიდან" თუ შეუძლიათ ერთმანეთის მდგომარეობის დანახვა. ასე, მაგალითად, იგავში მდიდარზე ნათქვამია, რომ მან "ჯოჯოხეთში, წამებულმა, აღაპყრო თვალნი და იხილა შორს აბრაამი და ლაზარე მის წიაღში".

აბრაამი და მდიდარი ერთმანეთთანაც კი საუბრობენ, მაგრამ აბრაამისა და ლაზარეს დახმარებით კეთილი საქმის აღსრულება, ანუ შეაგონოს ჯერ კიდევ ცოცხლად დარჩენილი ძმები, რათა "ისინიც არ ჩაცვივდნენ ამ სატანჯველში", - მდიდარს უკვე აღარ შეუძლია.

იქნებ ამაში მდგომარეობს ჯოჯოხეთის კარიბჭესთან მდებარე ადამიანთა სულების მთავარი სატანჯველი, - სურვილი გამოავლინონ სიყვარული, წყალობა და დახმარება, მაგრამ იქ უკვე ამისი ქმნა შეუძლებელია. ეს შეუძლებლობა არის კიდევაც მტანჯველი სულიერი წყურვილი, რომელიც, უეჭველად, ყოველგვარ ფიზიკურ წყურვილზე უძლიერესია.

უნუგეშო ჭმუნვის ეს გრძნობა მრავალი ადამიანისთვის არის ცნობილი, რომლებმაც ეს-ესაა დაასაფლავეს იმგვარი ახლობლები, რომელთადმი თავის დროზე ჯეროვანი სიყვარული ვერ გამოავლინეს, და რომლის გამოჩენა შეეძლოთ მათ სიცოცხლეში - შეეძლოთ კეთილი მიეგოთ მათთვის და არ მიაგეს. ახლა კი რაიმეს გაკეთება საბოლოოდ გვიან არის.

"გევედრები, მამაო, - სთხოვს მდიდარი აბრაამს, - მამაჩემის სახლში მაინც გაგზავნე იგი (ლაზარე - "აპოკ". რედ.), ვინაიდან ხუთი ძმა მყავს: მივიდეს და აუწყოს მათ, რათა ისინიც არ ჩაცვივდნენ ამ სატანჯველში. უთხრა მას აბრაამმა: მოსე და წინასწარმეტყველნი ჰყავთ; მათ უსმინონ. ხოლო მან თქვა: არა, მამაო აბრაამ; მაგრამ თუ ვინმე მკვდართაგანი მივა მათთან, შეინანებენ. და უთხრა მას აბრაამმა: თუკი მოსეს და წინასწარმეტყველთ არ უსმინეს, მკვდრეთითაც რომ აღდგეს ვინმე, არც მას ერწმუნებიან" (ლუკა 16:27-31).

ჩვენს დროში ხშირად გვესმის ურწმუნოთა ბანაკიდან, რომ დაიჯერებდნენ სამოთხისა და მარადიული ცხოვრების არსებობას, ვინმეს მათ თვალწინ რომ აღესრულებინა აშკარა, უეჭელი სასწაული, მაგალითად, მათ თვალწინ რომ მობრუნებულიყო ვინმე საიქიოდან, ვინმე მათ ახლობელთაგან. მაგრამ, რა თქმა უნდა, ეს ასე არ არის. ვერავითარი სასწაული ვერ ჩანერგავს ადამიანში შემოქმედისადმი რწმენასა და სიყვარულს. ეს რწმენა მხოლოდ ღმრთის სიტყვით იღვიძებს, ხოლო ღმრთის სიტყვა აღბეჭდილია წმიდა წერილში. ყოველი სასწაულის წინააღმდეგ ადამიანის მზაკვარი გული ყოველთვის იპოვის რაიმე შეპასუხებას, - იტყვის: "ეს ჩვენ მოგვეჩვენა", "გრძნობათა მოტყუებაა" და ა. შ.

როდესაც ქრისტემ ოთხი დღის მკვდარი ლაზარე აღადგინა, ფარისევლებმა არა თუ არ მიიღეს ეს სასწაული, რათა ერწმუნათ მათ თვალწინ მდგომი მესიისა, არამედ, პირიქით, გაბოროტდნენ და გადაწყვიტეს მოეკლათ ქრისტეც და მის მიერ მკვდრეთით აღდგენილი ლაზარეც. როგორც ჩანს, გაქვავებულ ეგოისტურ გულს უკვე აღარ ძალუძს ჭეშმარიტების ჭვრეტა, არ ძალუძს რწმენა და ქრისტეს შესახებ წმიდა წერილის მოწმობის შემეცნება.

"წერილთა სიღრმეს იკვლევთ, - მიუგო ქრისტემ მისდამი ურწმუნო იუდეველთ, - რადგან გგონიათ, რომ მათში გაქვთ საუკუნო სიცოცხლე. მაგრამ სწორედ ისინი მოწმობენ ჩემთვის. თქვენ კი არ გსურთ მოხვიდეთ ჩემთან, რათა სიცოცხლე გქონდეთ. ... ვინაიდან მოსე რომ გწამდეთ, მეც მიწამებდით, რადგანაც მან ჩემთვის დაწერა" (იოანე 5:39, 40, 46).

ქრისტეს ეს მცნება ყველა ადამიანისთვის სამარადისოდ უცვალებელია...  

"გამოიკვლიეთ წერილთა სიღრმე, - ბრძანებს უფალი, - ისინი მოწმობენ ჩემთვის".




TOP. GE
Назад к содержимому